— 132 — 



wetfcnschappelijken landbouw, want de landman kiest geenszins in 

 den blinde dezen of genen zijner akkers uit, of raadt er naar op 

 welken hij tarwe zal telen, maar een zamenloop van onderscheidene 

 redenen noodzaken hem om den eenen akker met tarwe, eenen 

 anderen met koolzaad, eenen derden met aardappels, eenen vierden 

 met gerst of haver en eenen vijfden met klaver te bestellen , en hij 

 kan van het voorschrift dat hij zich zelven , na rijp beraad eens 

 gegeven heeft , niet afgaan , zonder zich , naar alle menschelijke 

 berekeningen , schade te berokkenen. 



Voordat hij tarwe gaat telen , dient hij eerst te weten , of er ook 

 een gewas is dat , op den akker geteeld , welken hij daarvoor bestemd 

 heeft, dezelfde uitgaven vorderend, dezelfde kansen van welslagen 

 belovend, en ten aanzien van vroegere en daarna te telen vruchten 

 dezelfde voordeden aanbiedend, hem eene opbrengst van grooter 

 waarde verzekert. Dit hangt natuurlijk af van de gelegenheid, welke 

 hij heeft, om zijnen oogst te verbruiken of ter markt te brengen, 

 en dikwijls van de staathuishoudkundige belemmeringen, die de 

 teelt van sommige gewassen in den weg staan. Rogge is, om iets 

 te noemen , zeer geschikt om tarwe te vervangen, maar hoewel rogge 

 meer graan en meer stroo, van eene gelijke oppervlakte gronds, 

 oplevert, is de waarde daarvan zooveel minder, dat het voordeeliger 

 uitkomt om tarwe te telen. Maar legt nu 's lands regering eene 

 hoogere belasting op het verbruiken van tarwe dan van rogge , dan 

 is 't zeer wel mogelijk dat die meerdere waarde tot nul wordt terug 

 gebragt en dat het voor eenen verstandigen boer raadzaam is om 

 rogge te zaaijen. "Werkelijk heeft ook de hoogere accijns op de 

 tarwe, onder anderen op de kleigronden van Gelderland, de roggeteelt 

 zeer doen toenemen, ten koste van die der tarwe, eene uitkomst 

 die zich de wetgeVer zeker niet had voorgesteld, en hetgeen al 

 weder een voorbeeld is van hetgeen belastingwetten dikwijls teweeg 

 brengen, zonder dat de wetgever, hoe geleerd hij ook moge wezen, 

 zulks slechts van verre giste bij het maken der wet. Op dezelfde 

 wijze immers, moedigt de accijns hier te lande de boekweitteelt 

 aan , de teelt van een gewas , hetwelk zulke onzekere oogsten ople- 

 vert, dat een boekweiten-boer en een boer die in de loterij speelt. 



