— 134 — 



kanariezaad, Noordwijk alleen artsenijgewassen? Geenszins dat ze 

 elders niet even goed zijn te telen , maar omdat men zich nu een- 

 maal daar ter plaatse op de teelt dier gewassen heeft toegelegd. 

 De gewone boer moet zich evenwel aan die mode onderwerpen. Hij 

 mag wel eens in 't klein beproeven , of dit of dat gewas ook met 

 voordeel bij hem te kweeken zoude zijn, maar bijna altijd kan hij 

 zich van te voren vast overtuigd houden, dat het invoeren vaneen 

 bijzonder gewas, vreemd aan de streek, aanvankelijk met groote 

 opofieringen gepaard gaat. Want zoowel aan de werklieden moet 

 zulks worden geleerd, als de markt gedwongen om het product 

 aantenemen, en hoe die beide pogingen in de beurs klinken en 

 teleurstelling op teleurstelling te weeg brengen , weet een ieder te 

 vertellen, die maar eenmaal zulk eene nieuwigheid beproefd heeft. 



De luchtsgesteldheid , de hoeveelheid zomerwarmte van de streek, 

 waar de boer den landbouw uitoefent, dwingen hem vervolgens om 

 slechts bepaalde gewassen te telen. In ons landje, van geringe uit- 

 gestrektheid, maakt dit natuurlijk weinig of geen verschil, en de 

 planten, die in Limburg groeijen, zullen even goed in Groningen tie- 

 ren ; maar bij grooter breedte-afstanden oefent die warmte eenen zeer 

 merkbaren invloed uit. Hoog in het Noorden heeft de tarwe geene 

 warmte genoeg om te kunnen rijpen, of stuit met hare wortels op 

 den eeuwig bevrozen ondergrond, terwijl zij onder de keerkrings- 

 landen rijkelijk stroo oplevert maar geen zaad aanzet, tenzij men 

 daar voor het bouwland een koeler gewest in de gebergten opzoekt. 



Een duidelijk voorbeeld hoe die zonnewarmte werkt, levert ons 

 het rijpen van de tarwe te Oranje aan de Middellandsche zee, waar 

 ijs eene zeldzaamheid is, en te Lyingen niet ver van de Noord- 

 kaap boven in Noorwegen , waar dit graan op beschutte plaatsen 

 nog rijp wordt, hoewel de sneeuw eerst in het begin van Junij 

 van de velden dooit.' In weerwil van dat verbazende onderscheid 

 in de luchtsgesteldheid, geniet de plant op beide plaatsen evenwel 

 eene genoegzaam gelijke warmte. De tarweplant begint te groeijen 

 wanneer de gemiddelde warmte van den dag 6 graden van den 

 thermometer bereikt, hetgeen omstreeks den Isten Maart te Oranje, 

 omstreeks den 20sten Junij te Lyingen plaats heeft. De oogst wordt 



