— 135 — 



te Oranje gemaaid den 25sten Junij , dus na 117 dagen groei, te 

 Lyingen den l^ten September of na 72 dagen , maar hier geniet de 

 plant eene hoeveelheid warmte van 1582 graden gedurende den dag 

 en ook gedurende den nacht, als wanneer daar de zon niet onder 

 de kimmen duikt. Te Oranje geniet zij daarentegen 2468 graden 

 warmte, maar daarvan moeten afgetrokken worden 816 graden nacht- 

 warmte omdat de plant buiten het zonlicht niet groeit, als wan- 

 neer er 1652 graden overblijven , een getal dat ongeveer met het 

 vorige overeenstemt. 



Door het naauwkeurig waarnemen van de warmte , welke op ver- 

 schillende plaatsen heerscht en van diegene, welke de geteelde 

 gewassen noodig hebben om behoorlijk te rijpen, is men alzoo ge- 

 noegzaam in staat om vooraf te bepalen, of men de teelt van het 

 een of ander gewas op eene bepaalde plaats kan invoeren. Eenig- 

 zins echter kan men dit door de kunst wijzigen , zooals wij 't bij 

 de tabaksteelt zien; want, terwijl de tabaksplant hier te lande geen 

 genoegzaam aantal warme zomerdagen vindt, om hare bladeren tot de 

 vereischte grootte te ontwikkelen, zoo helpt men haar eerst een eind 

 op weg, in eenen warmen met papier gedekteu bak. 



Behalve de luchtsgesteldheid van het gewest, oefent de zamen- 

 stelling van den grond eenen hoogst belangrijken invloed uit op 

 de keus van de te telen gewassen. De reden waarom thans in 

 het breede op te geven, zou ons echter te ver van het onderwerp 

 leiden , omdat deze ten naauwsten verbonden is met de leer der 

 plantenvoeding. Hier is 't genoeg op te merken , dat de Nederland- 

 sche klei- zand- en veengronden geheel verschillen in de gewassen , 

 welke daarop geteeld worden , omdat eenigen gaarne groeijen op 

 de klei, maar in 't geheel niet voort willen, of niet dan met veel 

 moeite en het aanwenden van niet beloonende kosten, op het zand 

 of op veenachtige gronden. Tarwe groeit hier best op de klei , 

 maar vereischt op het zand eene bemesting en eene bewerking van 

 den grond, welke niet door de opbrengst vergoed wordt. Zoo gaat 't 

 eveneens met het koolzaad; op de klei, heeft eene goede beWerking en 

 goede bemesting ook eenen goeden oogst ten gevolge, maar wanneer 

 onze zandboeren koolzaad telen (zooals zij helaas maar al te dik- 



