— 137 — 



de keus van dezen of genen akker van de boerderij voor de teelt 

 van een bepaald gewas in een bepaald jaar. Het is de hoogst merk- 

 waardige eigenschap der meeste planten, dat zij onverdraagzaam 

 zijn met zich zelve of met haar soortgelijken; dat zij niet dan na 

 een zeker tijdsverloop weder op dezelfde plaats kunnen groeijen. 

 Slechts zeer enkele planten maken op dien regel eene uitzondering, 

 de heideplant onder anderen en sommige grassoorten onzer weilan- 

 den, die, zonder aanmerkelijk in groeikracht te verminderen , steeds 

 op dezelfde plek blijven voortgroeijen. Van eenige weinige onzer 

 geteelde gewassen kunnen wij dit zelfde, wel is waar eveneens, een 

 aantal jaren achter elkander verkrijgen, maar dan moet zulks door 

 kracht van mest worden gedwongen, en nog falen dan meestal ten 

 langen laatste de oogsten. Van onze keukengroenten, die echter altijd 

 op bovenmatig bemesten grond worden geteeld, zijn er vele, welke 

 dit verdragen, maar een voorzigtig en economisch warmoezier zal 

 steeds verstandig handelen en mest besparen, door al zijne groenten 

 met elkander afwisselend te telen. Onder de laudbouw-gewassen is 

 't genoegzaam alleen de rogge, de tabak en de aardappel, en even- 

 wel is men genoodzaakt om zelfs, op de meest daarvoor geschikte 

 gronden, nu en dan , uiterlijk om de jaar of tien, het roggeland met 

 een ander gewas te betelen, terwijl ook eenigzins,in het algemeene 

 gebruik van, om het andere jaar, spurrie na den roggeoost te 

 doen volgen , eene afwisseling van vruchten plaats vindt. Zonder dat 

 vervangen door eene andere plant verkrijgt men eindelijk alleen stroo, 

 maar geen zaad meer. En nu de aardappels: ja ruim een vierde 

 eeuw lang, hebben die dat aanhoudend groeijen op denzelfden grond 

 doorgestaan , — maar , geenszins onwaarschijnlijk komt mij de meening 

 voor, dat men daaraan vooral de aardappelziekte te danken heeft; 

 de jammerlijke kwaal, die zoo vreesselijk het menschdom gestraft 

 heeft voor zijn zondigen tegen de wet, welke bij den landbouw 

 reeds sedert eeuwen bekend was. Ook bij andere onzer geteelde 

 gewassen zien wij , dat een overmatig telen en een spoedig terug 

 komen op denzelfden akker, het mislukken van den oogst ten ge- 

 volge hebben. Het vlas leverde ons daarvan, voor eenige jaren, een 

 treft'end voorbeeld op in de ziekte, welke men met den naam van 



