— 163 — 



het soortelijk gewigt of de digtheid der aarde 5.44 bedraagt, dat 

 wil zeggen, dat zij 5.44 maal zwaarder is dan zuiver water, — zoo 

 bedraagt die der zon ongeveer 1.37, zoodat zij in digtheid ten naaste 

 bij overeenlcomt met ebbenhout. Vergelijkt men de zon met alle plane- 

 ten, die zich om haar bewegen , dan vindt men , dat zij een 600 maal 

 grooter volume en 738 maal meer massa bezit, dan die alle tezamen. 

 Al deze opgaven berusten op waarnemingen en berekeningen. 

 Mogten misschien latere onderzoekingen deze waarden eenigzins 

 wijzigen, die veranderingen zullen slechts gering kunnen zijn; zij 

 zullen dan alleen tot grootere naauwkeuriglieid kunnen leiden. 

 Zoodra er echter sprake is van de natuurlijke gesteldheid der he- 

 melHgchamen , dan moet men zich op het minder zekere gebied der 

 gissing wagen. Yan daar dat men somtijds, om een zelfde verschijn- 

 sel te verklaren , zeer verschillende meeningen uitte of onderstellin- 

 gen maakte, waarvan men echter vele in den loop der tijden, ten 

 gevolge van zorgvuldiger waarnemingen en juistere gevolgtrekkin- 

 gen heeft moeten opgeven. Langzamerhand geraakte men dus op 

 dit gebied meer en meer tot éénheid, en zoo er nog verschil van 

 meening bestaat, heeft die gewoonlijk slechts betrekking op onder- 

 geschikte punten. Dezen gang van zaken vindt men ook terug, 

 wanneer men de meeningen nagaat, die men achtervolgens omtrent 

 de gesteldheid der zon koesterde. Bij de ouden hielden de meesten 

 het er voor, dat zij de warmte en het licht, welke zij ons toezendt, 

 niet aan andere hemelligchamen ontleent, zoo als zulks b. v. bij de 

 maan het geval is, maar dat zij die zelve bezit. Alleen philolaus 

 en EMPEDOCLEs, twee Grieksche wijsgeeren, hielden haar voor eene 

 kristallen schijf, die het licht ontving van een vuur, dat zich naar 

 hunne meening ergens in de ruimte moest bevinden. Anaxagokas 

 en DEMocRiTüs hielden haar voor eenen gloeijenden steen , thales 

 en EPicuRus meenden ook, dat zij slechts eene in gloeijenden toe- 

 stand verkeerende aardachtige massa was; terwijl aristoïeles, wiens 

 gezag eeuwen lang heeft gegolden , haar beschouwde als een op zich 

 zelf koud ligchaam, dat door zijne snelle beweging om de aarde, 

 de lucht die het ontmoette, in brand stak. Het is thans voor ons 

 doel van weinig belang na te gaan , of dit denkbeeld in den duis- 



