— 198 — 



omdat zij eenen magtigen bondgenoot vond iu den tijd. Ik bedoel 

 het organische leven zelve. De overblijfselen van tallooze eenmaal 

 geleefd hebbende wezens werden in den schoot der aarde bedolven, 

 en worden daarin thans nog terug gevonden in zoo aanzienlijke 

 hoeveelheid, dat zij gezegd kunnen worden een niet onbelangrijk 

 deel der aardkorst uit te maken. Eindelijk is er nog eene vierde 

 oorzaak, die hier niet geheel onvermeld mag worden gelaten, na- 

 melijk de werking der scheikundige krachten , waardoor de reeds 

 eenmaal gevormde stollen wederom worden in beweging gebragt, 

 en waarvan eene reeks van omzettingen en veranderingen het gevolg is. 



Wij zouden echter in te vele bijzonderheden moeten treden, in- 

 dien wij ook deze laatste oorzaak in den kring onzer beschouwin- 

 gen opnamen , en willen derhalve ons alleen bepalen bij de werking 

 der drie eerste. 



Het is genoeg bekend, dat, indien men diep in den bodera dringt, 

 men altijd bevindt dat zij uit verschillende op elkander rustende 

 lagen bestaat. Het is duidelijk, dat men in het algemeen mag 

 stellen, dat de bovenste lagen de jongst gevormde zijn, en dat de 

 daaronder liggende van des te oudere dagteekening zijn, hoe dieper 

 de laag zich bevindt. Deze regel is, wel is waar, niet zonder uit- 

 zonderingen, doch deze zijn voor ons doel voor het oogenblik van 

 minder gewigt. Nu heeft de ervaring geleerd , dat overal , waar men 

 diep genoeg heeft kunnen boren of graven, men eindelijk stuit op 

 hetzelfde rotsgesteente, namelijk de graniet, waarvan, wel is waar, 

 verschillende wi^jzigingen voorkomen, die ten deele ook door bij- 

 zondere benamingen onderscheiden worden, doch evenwel in zekere 

 hoofdeigenschappen en bestanddeelen telkens overeenstemmen. Met 

 alle regt beschouwt men derhalve dien graniet als het oudste, dat 

 is, het eerst gevormde rotsgesteente, terwijl alle de overige van 

 betrekkelijk lateren oorsprong zijn. 



Men zoude den graniet als het ware het moedergesteente kunnen 

 heeten, waaraan later de stof voor het meerendeel der nieuwere 

 lagen ontleend is, en wel hoofdzakelijk ten gevolge eener min of 

 meer volledige scheiding der bestanddeelen , waaruit de graniet be- 

 staat. Elk toch weet, dat b. v. in een land als het onze, welks 



