199 



vorming van betrekkelijk zeer jeugdige dagteekening is, het groot- 

 ste gedeelte des boderas is zamengesteld uit zand en kleilagen. 

 Het zand nu bestaat bijna uitsluitend uit kiezelzuur, dat men 

 onder den vorm van kwarts in den graniet aantreft, terwijl in de 

 klei kiezelzure klei- of aluinaarde het overwegend bestanddeel uit- 

 maakt, welke in den graniet als veldspaath en glimmer wordt terug- 

 gevonden. Denken wij ons den graniet tot een fijn poeder gebragt, 

 dan zullen daarin de deeltjes, van den veldspaath en den glimmer 

 afkomstig, het fijnst zijn, uithoofde der meerdere broosheid dezer 

 stoflen, terwi^jl de hardere kwartskorrels altijd merkelijk grooter 

 zullen blijven. Werpt men dan dat poeder in een vat met water, 

 dan zullen de zwaardere kwartskorreltjes het eerst bezinken en eene 

 afzonderlijke laag vormen, waarop zich eerst later de fijnere veld- 

 spaath- en glimmer deeltjes afzetten, en de bovenste laag innemen. 

 Iets dergelijks nu, ofschoon op eenigzins andere wijze, geschiedt 

 werkelijk in de natuur. Op vele plaatsen neemt de graniet de 

 hooger gelegen gedeelten van bergen in , onbedekt door andere lagen. 

 Waar de graniet zoo open en bloot ligt, ontstaat daarin, ten ge- 

 volge der gezamelijke inwerking van lucht en water, allengs eene 

 verandering die men verweêring heeft genoemd. De deeltjes ver- 

 liezen daarbij hunnen onderlingen zamenhang, vallen uiteen en 

 worden nu door het water, dat als regen of sneeuw uit de wolken 

 valt, naar elders weggevoerd, om te bezinken ter plaatse waar de 

 snelheid van den stroom genoeg verminderd is. Zoo ontstaan zand- 

 banken en lagen slib of klei, de eerste, als uit de zwaarste deeltjes 

 bestaande, het digtste bij, de laatste op eenen verderen afstand van 



hunnen oorsprong. 



In andere landen treft men echter, behalve deze zand- en kleilagen 

 ook nog veel oudere rotsgesteenten aan, die, hoewel veel harder en 

 vaster, "toch werkelijk op dezelfde wijze ontstaan zijn, en als verharde 

 zand- en kleibeddingen kunnen worden aangemerkt. De geheele aard- 

 oppervlakte heeft namelijk, sedert hare eerste straks geschilderde vor- 

 ming, nog aanzienlijke veranderingen ondergaan. Waar thans land is, 

 ja zelfs hooge bergtoppen zich verheffen, daar was vroeger de zee, en 

 omgekeerd; waar wij thans de zee vinden, daar bevond zich eertijds 



