— 200 — 



vast land. Deze veranderingen gaan zelfs heden ten dage nog voort. 

 Sommige landstreken, gelijk Zweden, rijzen langzaam naar omhoog, 

 andere, waartoe ons eigen vaderland behoort, dalen langzaam naar 

 beneden. De eeheele aardkorst verkeert als liet ware in eenen toestand 

 van op en nedergaande golving , iets waarvan de mogelijkheid wordt 

 ingezien , wanneer wij ons herinneren , dat die aardkorst slechts een 

 dun omhulsel is van eene vloeibare kern, terwijl het tevens dui- 

 delijk is, dat in vroegere tijdperken, toen dat omhulsel nog veel 

 dunner was dan tegenwoordig, die golvende bewegingen aan de 

 aardoppervlakte, dat rijzen en dalen, nog veel aanzienlijker moes- 

 ten zijn, en op veel grootere schaal plaats grijpen. Het gevolg 

 hiervan was , dat zand- klei- en andere beddingen , die oorspron- 

 kelijk in de zee of in meren waren afgezet, op vele punten zich 

 weder boven de water-oppervlakte verhieven ; en wanneer nu hier- 

 mede tevens gepaard ging eene doordringing der geheele massa met 

 de eene of andere verbindende stof, gelijk de oplossing van koolstof- 

 zuren kalk, van kiezelzuur en kiezelzure loogzouten, van sommige 

 metaalzouten , en zulks bovendien ondersteund werd door de druk- 

 king, welke de hoogere lagen op de diepere uitoefenden, dan ont- 

 stond allengs uit het vroegere losse zand en klei een vast rotsge- 

 steente. Het zand werd zandsteen, de klei ging over in klei- of 

 thonschiefer, aldus om hare schilferachtige of bladerige zamenstel- 

 lins genoemd, waarvan de aloremeen bekende leisteen slechts eene 

 verscheidenheid is. 



Het gezegde bevat slechts eene zeer algemeene voorstelling van 

 de wijze, hoe uit de oorspronkelijke granietrotsen zich later rotsen 

 van eenen anderen aard hebben gevormd. Het zal ter naauwernood 

 behoeven gezegd te worden, dat daarin nog talrijke wijzigingen 

 voorkomen; zoowel door de inmenging van vele andere stoflen, en 

 de scheikundige omaettingen, die daarvan het gevolg zijn, als door 

 de omstandigheden, welke de opheffing vergezeld hebben, gelijk de 

 meerdere of mindere invloed , dien de aardwarmte "op de zich ver- 

 heflende rotsmassa's gehad heeft, en wel inzonderheid wanneer vul- 

 kanische verschijnselen die opheffing vergezeld hebben, en de in 

 het inwendige bevatte gloeijend gesmolten stoflen zich door de 



