— 202 — 



dier verschillende stelsels van gangen is het gevolg van plaats gehad 

 hebbende nieuwe omwentelingen , waardoor nieuwe barsten en spleten 

 in de rotsen ontstaan zijn. 



Hoe nu de opvulling dier spleten heeft plaats gegrepen, is een 

 vraagstuk van het hoogste belang, en waarvan de beantwoording 

 nog vele moeijelijkheden oplevert, vooral waar het geldt den toestand 

 te verklaren, waarin vele mineralen hier gevonden worden. In onze 

 scheikundige werkplaatsen kunnen wij slechts over zeer zwakke 

 krachten beschikken, in vergelijking met die, welke door de natuur 

 in werking worden gebragt; en wat is bovendien het langste men- 

 schenleven, vergeleken met de welligt raillioenen jaren, gedurende 

 welke die natuurkrachten in den schoot der aarde gestadig werk- 

 zaam zijn geweest? Het zij hier genoeg op eenige der omstandig- 

 heden opmerkzaam te maken, welke op de vorming der metaal- 

 ertsen in de gangen of spleten invloed kunnen gehad hebben. Het 

 is vooreerst het water, dat, in die spleten gedrongen, de stollen 

 opnam, waarmede het in aanraking kwam, en deze verder voerde. 

 Nog heden ten dage zijn de warme uit den bodem opwellende 

 bronnen niet anders dan zulke met water gevulde spleten, welke 

 doordringen tot op groote diepten , waar de bodemhitte zeer aan- 

 zienlijk is. Hoe diep, kan niemand zeggen, want zelfs al drong 

 het water op sommige punten door tot aan den gloeijenden kern, 

 dan zoude het aan den mond der bron toch nimmer meer dan de 

 kookhitte kunnen hebben. Mogelijk echter is het, dat dit water op 

 groote diepten, waar het tevens aan eene hoogst aanzienlijke druk- 

 king onderworpen is, vele stoflen vermag op te lossen, welke wij 

 tot de in water geheel onoplosbare rekenen, en dat deze tijdens 

 de opstijging daaruit worden afgezet, naar gelang het water hooger 

 komt en zoowel de drukking als deszelfs warmtegraad verminde- 

 ren. Zeker althans is «het, dat zulke spleten op die wijze met kie- 

 zelzuur of kwarts kunnen worden opgevuld , en dat aldus de tegen- 

 woordigheid der talrijke kwartsaderen in vele gesteenten kunnen 

 verklaard worden. Vele heete bronnen toch , waaronder de Geisers 

 op IJsland de meest bekende ziJ7i , houden kiezelzuur in overvloed 

 opgelost, dat zich daaruit, bij de uittreding van het water aan de 



