^ _ 203 — 



lucht, afzet. Dat ook vele minerale wateren, bepaaldelijk die, welke 

 veel koolstofzuur bevatten, ijzerhoudend zijn, is algemeen genoeg 

 bekend, terwijl de afscheiding van dit metaal in verschillende 

 verbindingstoestanden bevorderd kan worden door den aard der 

 stoffen, waaruit het gesteente en bij gevolg de wanden van de 

 spleet bestaan, en het er zich bovendien aan hare opening reeds 

 van zelf uit afscheidt, wanneer het koolstofzuur ontwijkt en de 

 zuurstof der lucht kan toetreden. Deze voorbeelden mogen althans 

 eenig denkbeeld geven van de wijze, hoe het water ter opvulling 

 der ertsgangen kan medegewerkt hebben. — Doch men mag ook nog 

 eene tweede oorzaak aannemen, namelijk de vervlugtiging van 

 sommige stoffen aan het benedeneinde der gangen, daar waar dit 

 in de nabijheid is van de gloeijende aardkern. Hier kan men 

 zich beroepen op ervaringen, wel is waar op geringe schaal ver- 

 kregen, in verhouding tot hetgeen ons de natuur oplevert, maar 

 toch voldoende om de onderstelling te regtvaardigen. Niet alleen 

 strekt daartoe het vinden van stoffen in hoogovens gevormd, welke 

 zoowel in kristalvorm als zamenstelling geheel beantwoorden aan 

 mineralen, die in de natuur voorkomen, maar ook is het in den 

 laatsten tijd gebleken , dat alle metalen , zelfs het zoo moeijelijk 

 smeltbare platina niet uitgezonderd, den gasvorm kunnen aannemen 

 en zich vervlugtigen , wanneer zij aan de geweldige hitte tusschen 

 de poolspitsen eener zeer vermogende galvanische batterij worden 

 blootgesteld. Inderdaad kan men zich op die wijze het best reken- 

 schap geven van de tegenwoordigheid der meeste metaalertsen in 

 de o-ano-en. In de gloeijende aardkern bevat, stegen hunne dam- 

 pen in de spleten op en werden daar verdigt. Tevens echter moet 

 men aannemen, dat de opvulling der gangen niet alleen op die 

 wijze plaats greep, maar dat daartoe meerdere oorzaken mede- 

 werkten, en daarbij die scheikundige veranderingen ontstonden, 

 waardoor de ertsen van een en hetzelfde metaal in die zoo ver- 

 schillende verbindingstoestanden geraakten, waarin wij hen thans 

 vinden , doch welker optelling buiten ons tegenwoordig bestek ligt. 

 Niet alle metalen worden alleen in ertsgangen gevonden; sora- 

 mio'e komen ook in de losse gronden voor, die door het water der 



