— 231 — 



den steen, waardoor deze zich uitzette , het daarin aanwezige water 

 verdampte en de steen bij het afkoelen scheurde; dit scheuren werd 

 door het begieten wet water bevorderd; de hardste steensoorten 

 kunnen daarna door de gewone mijnwerkers-gereedschappen losge- 

 maakt worden. In sommige Saksische en Hongaarsche mijnen wordt 

 het vuur nog aangewend; men gebruikt daartoe eene ijzeren kast 

 van onderen van een rooster voorzien , en aan eene zijde open, welke 

 zijde tegen den steen wordt geplaatst; de vlam strijkt nu tegen den 

 steen, welke daardoor bros en minder zamenhangend wordt; op deze 

 wijze wordt een 1 of 2 el diepe groef onder in de rots gemaakt, 

 welke, daardoor van onderen ondermijnd, verder door buskruid of 

 wiggen losgemaakt wordt. Dit middel kan echter alleen in die 

 mijnen gebruikt worden, alwaar eene goede luchtverversching is , daar 

 de rook van het brandende hout anders onuitstaanbaar zou worden. 

 De bergwerken hebben eene groote ontwikkeling verkregen, toen 

 men daarbij het buskruid is gaan gebruiken , hetgeen het eerst in 

 1632 is geschied; tot dien tijd gingen zij slechts langzaam vooruit; 

 met het buskruid werd voor den bergbouw een nieuw tijdvak ge- 

 opend, daar het de kosten der ontginning tot op de helft verminderde. 

 Door het ontbranden van het buskruid worden verschillende lucht- 

 soorten ontwikkeld , welke bij 1200° C, de vermoedelijke temperatuur 

 bij de verbranding, 2075 maal het oorspronkelijk volume van het 

 buskruid innemen , en alzoo eene drukking van evenveel atmospheren 

 veroorzaken. Dit geweldig uitzettingsvermogen oefent natuurlijk de 

 meest krachtige werking uit op het gesteente, waarin de ontbranding 

 plaats heeft, doet het in verschillende rigtingen sclieuren en in 

 stukken springen. 



Indien men een gesteente door kruid wil doen springen , boort 

 men daarin ronde gaten ; de boren , welke men daarvoor gebruikt , 

 zijn ronde ijzeren staven van verschillende lengte, van boven met 

 eenen platten kop voorzien en van onderen in den vorm van eenen 

 platten afgeronden beitel of in eene scherpe punt uitloopende. De 

 mijnwerker houdt de boor in het gat en slaat daarop met zijnen 

 hamer snel en met kracht, terwijl hij de boor ronddraait ; het boorgat 

 wordt nat gehouden en van tijd tot tijd schoongemaakt; als het gat 



