— 296 — 



deze en eene liclitvlam ; het licht van de laatste namelijk verspreidt 

 zich van zelf ; maar de warmte, bij de verbranding der eerste vrij ge- 

 worden, komt niet zoo van zelve waar wij haar noodig hebben. Zij 

 zou voor het grootste deel, waren er geene bijzondere inrigtingen 

 voorhanden om dit te beletten, met de producten der verbranding 

 en het overschot der dampkringluclit den schoorsteen ingaan. Aan 

 de wijze waarop die inrigtingen werken, aan de verspreiding der 

 warmte dus, willen wij nu eenige regelen wijden. 



Als een ligchaam, eene metalen stang b. v., aan het einde wordt ver- 

 warmd, dan verspreidt zich de warmte allengskens door de geheele stang 

 heen, dan wordt zij daarin van het eene deelije op het andere voortgeleid. 

 Het is er echter verre af, dat dit in alle ligchamen even gemakkelijk 

 en dus even snel zoude geschieden ; gelijk de dagelijksche ervaring 

 ons leert. Een staafje hout van de lengte eens vingers kan aan het 

 eene uiteinde branden, zonder dat men aan het andere eene merkbare 

 verwarming bespeurt; een staafje ijzer van dezelfde lengte, aan het 

 eene einde gloeijend gemaakt, zal men aan het andere niet ongestraft 

 aanvatten. Om een zoodanig onderscheid in verschillende stofl'en ten 

 opzigte van de warmte aan te duiden, als hetgeen door ons voor- 

 beeld in het ijzer en hout duidelijk wordt, is men gewoon te zeggen 

 dat de eene de warmte beter geleidt dan de andere. Vele geleerden 

 hebben proeven gedaan om de meerdere of mindere gemakkelijkheid , 

 waarmede zich de warmte in verschillende stofl'en voortbeweegt, naauw- 

 keurig te bepalen. Zonder ons met eene uitgebreide opgave en bere- 

 denering van hunne uitkomsten in te laten, zal ik de voor- 

 naamste daarvan, die voor ons doel het belangrijkst zijn, hier ojjgeven. 

 Onder alle ligchamen zijn het de metalen, die de warmte het best 

 geleiden, maar onder deze zelfs heersclit nog een aanmerkelijk verschil 

 dienaangaande. Het goud, b. v. , geleidt de warmte ongeveer tweeen 

 een half maal beter dan het ijzer dit doet, en dit weder ruim ttoee maal 

 beter dan het lood. Mag dit verschil van de metalen onderling reeds 

 aanmerkelijk genoemd worden, ongelijk grooter nog blijkt het ver- 

 schil te zijn tusschen deze en andere stofl'en. Het slechtst geleidende 

 van alle in het dagelijksch leven voorkomende metalen, het zoo even 

 genoemde lood , geleidt namelijk de warmte bijna vijftien malen beter 



