— 301 — 



Ik sprak daar van de schadelijkheid van vele deuren en vensters 

 ™et betrekking tot de verwarming. Deze hebben eenen te regtstreek- 

 schen invloed op de uitwerking, die eene kagchel in een vertrek 

 te weeg brengt, dan dat ik het zou mogen nalaten daarvan nog 

 iets meer in het breede te gewagen. Als eene deur van goed dik 

 hout is vervaardigd, of even als de wand des vertreks behangen is, 

 en als zij bovendien goed in de opening sluit, dan benadeelt zy 

 de verwarming in het vertrek alleen in zooverre, als zy dikwyls 

 opengaat, of, nog erger, wel eens open- of aangelaten wordt. Op 

 welk eene regelmatige wijze de lucht door de openstaande deur, 

 die op eene veel koudere ruimte uitkomt, zich beweegt, toont ons 

 eene eenvoudige maar desniettemin beslissende proefneming , die 

 van den grooten ^ranki^ik afkomstig is. Men opene zulk eene deur 

 een handbreed of iets minder, en houde in de opening eene bran- 

 dende kaars; eerst beneden digt bij den grond. Nu wordt de vlam 

 naar binnen geblazen, ten blijke dat de koudere en dus zwaardere 

 lucht van buiten in het vertrek stroomt. Houdt men daarentegen 

 de kaars digt bij het boveneinde van de deur, dan wordt de vlam 

 naar buiten geblazen en toont zoo den uittogt van de warme lucht 

 in die rigting. In het midden van de hoogte der deur ongeveer is 

 er gewoonlijk een punt te vinden, waar de vlam rustig, regtop blyft 

 voortbranden, omdat de beide in tegenovergestelde rigting- gaande 

 luchtstroomen MAv niet zoo sterk zijn en ook elkanders beweging 

 belemmeren. Deze proef is tevens ook nog belangrijk, omdat zy 

 ons den oorsprong aantoont van den zoogenaamden togt in ver- 

 trekken, die ons zoo lastig is en die reeds zoo menig menschenleven 



verkort heeft. i +j- + 



De vensters sluiten wel nooit in hunne sponningen zoo luchtdigt, 

 en de glasruiten zeldzaam zoo in de hare, dat er niet hier endaar 

 een klein reetje overblijft waardoor de togt eenigen toegang kan 

 vinden. Maar zelfs al doen zij dit, al sluit alles nog zoo volkomen , 

 toch zal men, als de warmtegraad in het vertrek veel met dien 

 daarbuiten verschilt, langs de glazen een' merkbaren , neerdalenden , 

 kouden luchtstroom ontwaren. Het glas namelijk is, wel is waar, 

 .een zeer goede geleider voor de warmte, weinig beter dan porselein 



