— 323 — 



steldheid, de afwisseling van saisoenen, en menigerlei verscheiden- 

 heid, die hierbij plaats heeft, toch zien blijven bestaan, zoodat men 

 zeggen kan , dat eene plant of dier , eens bij de schepping der wereld 

 geschapen, ook nu nog, even als voor bijna 6000 jaren, op deze 

 onze aarde gevonden wordt; wanneer wij in de duizenderlei afwis- 

 selingen en schijnbare wanorde, die overal wordt opgemerkt, toch de 

 meeste orde, en bij alle verscheidenheid, éénheid zien heerschen, dan 

 erkennen wij, dat er regelen en wetten moeten zijn, die in dat alles 

 eene gemeenschappelijke zamenwerking tot één doel, of met andere 

 woorden, het evenwigt in de natuur bewaren. 



Eene der algemeenste en meest bekende krachten is die der aan- 

 treJcMng, waardoor alle ligchamen tot elkander naderen. Maar, hoe 

 zoude het zijn, indien er geene krachten daaraan tegenovergesteld 

 bestonden? Zouden niet alle stoffelijke voorwerpen tot éénen vorme- 

 loozen hoop vast in elkander gedrongen worden , en zoude er wel ve:- 

 schil tusschen vaste, vloeibare en luchtvormige ligchamen zijn? Zoacie 

 niet de aarde , mag men wel zeggen , onbestaanbaar wezen ? — Twee 

 werkingen zijn het voornamelijk, die aan de aantrekkingskracht een 

 teo-enwi"'t seven : beweginac en warmte. Aan de hemelbollen, die in 

 het onmetelijke ruim zweven, heeft de Almagt eenmaal eene èeM7<?^m^ 

 geschonken, waardoor zij zooveel van elkander verwijderd gehouden 

 worden, als de aantrekkingskracht hen tot elkander zoude doen 

 naderen; en nu wegen zij slechts op elkander, staan onderling in 

 betrekking, doch raken elkander niet aan. Nog rollen die werelden, 

 als voor eeuwen , in het mateloos ruim geregeld rond en zien wij , 

 even als onze voorvaderen, die heerlijke verschijnselen, welke de 

 sterrekunde ons aantoont en welke ik mij niet dan met moeite 

 weerhoud, in enkele bijzonderheden te schetsen. 



Yoor ons , aardbewoners , is de werking der warmte , als tegenwigt 

 der aantrekking, van nog veel grooter belang, duidelijker in het oog 

 vallend, en menigmaal oorzaak vanbewegingen, tegenovergesteld aan 

 die, welke door de aantrekkingskracht worden voortgebragt. Niet 

 alleen van buiten wordt ons, door de zon, warmte toegevoerd, maar 



