— 324 — 



ook in het inwendige der aarde is eene blijvende en krachtige bron 

 van warmte voorhanden, daar het uit vele waarnemingen ten duide- 

 lijkste gebleken is, dat de warmte geregeld toeneemt, hoe dieper 

 men in het hart der aarde doordrino^t. De warmte zet alle ligchamen 

 uit en verwijdert alle stofdeeltjes alzoo van elkander. Worden deze 

 tot elkander gevoerd door de aantrekkingskracht, door de warmte 

 worden zij weder van elkander verwijderd en, naarmate de eene of 

 de andere dezer krachten de overhand heeft, zijn de ligchamen va*^, 

 vloeibaar of liicJdvormig. Die warmte doet de metalen en de steen- 

 soorten, die daaruit ontstaan, in het hart der aarde in eenen ge- 

 smolten toestand verkeeren, en wij zien ze als vloeibare lava uit de 

 vuurspuwende bergen, als toekomstige rotsen, en, door ontbinding 

 van deze, als toekomstige vruchtbare bouwaarde, uitvloeijen. Door de 

 aan de warmte toe te schrijven geweldige uitzetting van eenige stoffen en 

 in het bijzonder door de uitzetting van water tot damp, door den stoom 

 alzoo, (dien men bij vele vuurspuwende bergen dikwijls als rook heeft 

 beschreven), ontstaan de aardbevingen en die geweldige werkingen, 

 welke bij de vorming onzer aarde, door velerlei opheffingen, zulk 

 eene groote rol gespeeld hebben en ook thans nog somwijlen voor- 

 komen. Nog in onzen leeftijd, in het jaar 1822, is, na eene zeer 

 zware aardbeving, de kust bij Valparaiso, ter lengte van meer dan 

 100 mijlen, eene landstreek zoo groot als half ï^rankrijk, geheel en al 

 opgeheven ter hoogte van drie tot vier en op sommige plaatsen van 

 nog meer voeten. — Bij de aardbeving van 20 Tebruarij 1835 is 

 het eiland Santa Maria, in de Conceptions-baai gelegen en eene 

 lengte van zeven, bij eene breedte van twee Engelsche mijlen be- 

 zittende, in zijn geheel ongeveer negen voeten hooger geworden. 



Het Skandinavisch schier-eiland (Zweden en Noorwegen) rijst aan 

 de eene zijde, om aan de andere zijde te dalen, en zoo zouden er 

 meer voorbeelden zijn aan te voeren, i) 



Wanneer men in het noordwesten van Duitschland de bergketen 



1) Zie H. c. VAN HALL 'Redevoeringen over Geologie en Delfstof kunde ; ten vervolge 

 op de Eedevoeringen van j.a.uilkens, Groningen 1840, bl. 80 — 83 en de daar aan- 

 gehaalde schrijvers. 



