327 



sterker zijn, naar mate het gevaar van verschroeijing door de hitte 

 grooter is. De ziekte brengt dus het geneesmiddel met zich, en 

 naar mate de ziekte stijgt, wordt het geneesmiddel vermogender. 

 Hetzelfde geldt van de dieren, en de weldadige werking der, soms 

 zeer sterke, uitwaseming in heete luchtstreken is wel bekend. 



Wanneer, omgekeerd, damp tot water of water tot ijs overgaat, 

 en in het algemeen bij alle dergelijke vormsveranderingen der stoften, 

 wordt de in die stofi"en gebondene warmte vrij. Tochtige landstreken , 

 waar de al te sterke zomerhitte ligt ziekten zoude te weeg brengen, 

 en waar de koude, aan vochtigheid gepaard , dubbeld snerpend zoude 

 wezen, zijn, volgens de twee zoo straks vermelde wetten en de 

 algemeene ervaring, 's zomers minder warm en 's winters minder 

 koud, dan meer drooge landstreken, onder overigens gelijke om- 

 standigheden. In deze zelfde vormsveranderingen der stoften is ook 

 een middel ter verwarming gelegen , dat vooral bij het dier kracht- 

 dadig werkt. De opneming van krachtig voedsel en de ademhaling 

 zijn de voornaamste middelen , waardoor de warmte in het dierlijk 

 lio-chaara geboren en onderhouden wordt en — zien wij het niet aan 

 ons zelve? — hoe heviger de koude en hoe grooter alzoo de behoefte 

 aan warmte in het ligchaam is , hoe werkzamer èn voeding èn adem- 

 haling worden en alzoo de uitwendige koude tegengaan. Bij de vogels, 

 die uit de warme in de door hunne hoogte zeer koude streken des 

 dampkrings soms in zeer korten tijd overgaan, is de ademhaling 

 bijzonder krachtig, en wordt dit, door snelle beweging, nog meer. 

 Die uitgebreide werkplaats, de dampkring, geeft, wel beschouwd, 

 nog vele blijken van uitnemend fraaije inrigtingen, waardoor het 

 evenwigt aller werkingen aldaar op de trefielijkste wijze bewaard 

 wordt. En voorwaar, vele voorzorgen, met de hoogste wijsheid tot 

 stand gebragt, moesten lang bij voorbaat genomen zijn, om het zoo 

 noodige evenwigt aldaar te bewaren. Wat duizenderlei en duizenderlei 

 werkingen komen daar niet voor, in d/ie groote bewaarplaats, die 

 alle uitwasemingen van planten en dieren , alle dampen, welke opstij- 

 gen uit water en vochtige aarde en uit velerlei rottende ligchamen , 

 opneemt, en die voor de ademhaling der dieren, de voeding der 

 gewassen, de verbranding en voor menigerlei andere werking. 



