— 335 — 



hulpmiddelen tot hare bescherming, waardoor ook haar aanzijn, dat 

 voor de dieren noodzakelijk is, ongeschonden bewaard blijft. Behalve 

 de straks reeds vermelde overgroote vermeerdering door zaden , bij 

 de éénjarige planten vooral opmerkelijk, zijn er vele andere wijzen, 

 waarop zij zich vermenigvuldigen: door knollen, worteluitloopers , 

 ranken, bollen, stekken enz., en bij vele op meer dan ééne wijze, 

 zoodat het bestaan der soorten in het algemeen genoegzaam verzekerd 

 is. Eene aardappelplant b. v. kan zich vermenigvuldigen door het 

 zaad in de appeltjes die boven aan de steng gevormd worden, maar 

 ook, en meer algemeen, door den aardappel zelven , die vele oogen 

 draagt , uit ieder van welke men eene nieuwe plant kan te voorschijn 

 roepen. Men kan takken daarvan inleggen of bewortelde stengen 

 afsnijden en elders overplanten , ten blijke ook, wat de kunst vermag, 

 als zij een doeltreffend gebruik maakt van de haar geopenbaarde 

 krachten der natuur. Hoe vele knoppen zijn er niet aan éénen boom- 

 tak, waarvan slechts enkele noodig zijn, maar de overige te pas 

 komen, als eenige van de eersten verloren mogten gegaan zijn; door 

 welke knoppen men ook, bij het okuleeren b. v. , het gewas kan 

 vermenigvuldigen. 



Het herstellingsvermogen is bij de planten veel grooter dan bij de 

 dieren. Een gewas toch kan in vele stukken verdeeld worden en 

 uit elk derzelve zal onder gunstige omstandigheden een nieuw soort- 

 gelijk gewas geboren worden. Zoo ook bij de minst volkomene dieren, 

 welke uit vele individus zamengesteld zijn, en bij vele van die, 

 welke, even als de planten, aan hunne plaats gebonden zijn, welke 

 hierdoor dreigende gevaren minder gemakkelijk zouden kunnen ont- 

 vlieden, en welke, daar zij hun voedsel niet zelve kunnen opzoeken, 

 van eene hen voedende middenstof omgeven zijn. Alle dieren toch, 

 die zich niet, of althans niet gemakkelijk, zelve van plaats tot plaats, 

 kunnen bewegen , leven in het water, dat hun het voedsel van zelve 

 aanvoert. De aan den bodem of de rotsen der zee vastgehechte oester 

 opent hare schalen in zoodanige rigting, dat de vloed- en ebbestroom 

 der zee daardoor henengaat en haar van zelve het voedsel aanbrengt. 

 Zij sluit hare schelpen bij naderend gevaar. 



Naarmate de dieren volkomener zijn , heeft het herstellings vermogen 



