— 337 — 



teelt blijkt meer en meer slechte uitkomsten op te leveren, eenig 

 al te algemeen geteeld gewas schijnt te verzwakken, of er bijzondere 

 ziekten of vijanden daarvan, meer dan vroeger, ontstaan, zij het 

 ons een teeken, dat wij te ver gegaan zijn, dat deze ziekten of 

 rampen bij al te overdrevene kultures, werkingen zijn der natuur 

 om het evenwigt te herstellen, dat door onze overdrijving gevaar 

 liep verbroken te worden. Wij behooren dan uit den rijken voorraad 

 der natuur, door de Almagt ons zoo mildelijk ten gebruike gegeven, 

 andere gewassen of andere dieren ten onzen behoeve aan te kweeken, 

 en de teelt der eerste eenigen tijd te verminderen of te laten rusten. 

 Wij mogen van de natuurwetten tot ons voordeel gebruik maken; 

 de Almagt gaf ons de vermogens daartoe, welke wij naar Zijne 

 bedoelingen mogen aanwenden; maar wij mogen geene roekelooze 

 poging wagen om de natuur te overheerschen. Binnen zekere grenzen 

 laten de wetten der natuur afwisseling en verandering toe ; maar wee 

 hem, die deze grenzen zoude willen te buiten gaan. Het evenwigt 

 der natuur, voor eeuwen en duizenden van eeuwen door eene Magtige 

 hand geordend en in stand gehouden , laat zich niet verbreken door 

 zwakke menschelijke pogingen ! 



Ons doel zij : de natuur te leeren kennen , haar te volgen , doch 

 niet te overheerschen. Het ware misbruik maken van de edele en 

 heerlijke vermogens ons geschonken, om zelfs eene poging te wagen, 

 de wetten der natuur te Avilien veranderen. Zij blijve ons heilig ! 

 Hare kennis zij het altaar , waarop wij eerbiedig Gode willen offeren ; 

 Hem, naar ons beste vermogen, uit Zijne werken trachtende te 

 leeren kennen ! 



32 



