— 360 — 



FiRMus 1) had er zoovele schatten door verworven, dat hij zich 

 beroemde daardoor een geheel leger te kunnen onderhouden. Het 

 binnenlandsch gebruik moet zeer belangrijk zijn geweest, en wel 

 in die mate, dat, zelfs onder de gunstigste voorwaarden voor den 

 aanwas, deze toch geen gelijken voortgang kon houden met het 

 verbruik , en er zeker weldra geen enkele papierstruik meer in Egypte 

 zoude zijn te aanschouwen geweest, indien de Egyptenaars er geen 

 voorwerp van kuituur van hadden gemaakt. Tot dit laatste mag 

 men dan ook, om de meer gemelde redenen, veilig besluiten. Zijn 

 de opgaven juist, dan zouden de Egyptenaars ook het merg, of 

 het inwendige, witte, zachtere deel van den stengel tot spijs ge- 

 bruikt hebben ; alweder eene reden te meer om het gewas te ver- 

 minderen. 



Of nu de vermindering van den papyrus, dan wel de beperkende 

 bepalingen omtrent het papier, aanleiding gegeven hebben tot de 

 uitvinding van het pergament, dit is moeijelijk te zeggen. De uit- 

 vinding zelve, of de verbetering er van althans, schijnt te hebben 

 plaats gehad onder eumenes , koning van Pergamus. De loniers 

 schijnen het pergament te hebben gekend omstreeks de derde eeuw 

 voor onze jaartelling. 



Voegt men nu bij de reeds opgenoemde oorzaken , die het voor- 

 komen van den papyrus in Egypte konden verminderen, nog die, 

 welke ontstaan konden door den veranderden toestand van deze 

 landstreek zelve, waardoor op de verbreiding van planten zulk een 

 groote invloed wordt uitgeoefend ; en neemt men inzonderheid daarbij 

 in aanmerking den veranderden loop van rivieren, dan is men in- 

 dedaad eene schrede nader gekomen tot verklaring van het opmerke- 

 lijk verschijnsel van eene vermindering van den papyrus in Egypte, 

 die bijna met een algeheel verdwijnen gelijk staat. 



Het is hier de plaats niet om te treden in kruidkundige be- 

 schouwingen. Maar wel moeten wij vermelden , dat , niet lang ge- 

 leden , de heer parlatore , van Florence, op nieuws heeft aangetoond , 

 dat de plant, welke als de papierplant der Ouden bekend is, eigenlijk 



•1) Volgen.? FLAVIUS VOPISCüS. 



