— 36^ — 



• 



keizer; en destijds werd het papier van de tweede kwaliteit be- 

 stempeld met den naam van ijvia, des Keizers echtgenoote. Ver- 

 volgens kwamen in aanmerking het papier van het amph'dheater , 

 het saiiisch, het leucoüsch; men verkocht het bij het gewigt 

 (boot.). De strooken van deelen, die meer nabij waren aan de uitwen- 

 dige laag van den stengel, gebruikte men tot biezen , om koopwaren 

 of ook om de papyrus-rollen zamen te binden. Het laat zicli verstaan, 

 (lat men niet dan versche stengen van den papyrus tot de papier- 

 fabriekage bezigde; want niet versche, naar elders overgebragte 

 stengels moesten geel worden, of op andere wijze bederven, en tot 

 het gebruik ongeschikt worden. 



Egypte was het land , vanwaar de andere oude volken hun pa- 

 pier bekwamen. Het werd in den Romeinschen staat in groote 

 hoeveelheid ingevoerd, en het was de stof, waarop men bijna uit- 

 sluitend schreef. Intusschen schijnt het, dat er nu en dan inder- 

 daad vrees voor gebrek aan papier schijnt te hebben bestaan. On- 

 der de regering van tiberius werd dit gebrek zóó groot, dat de 

 senaat het van zijnen pligt rekende om op den verkoop bepalingen 

 te maken , en waartoe door denzelven commissarissen werden be- 

 noemd. Het schijnt dat er bij de Romeinen geen inkomend regt 

 op het papier bestond. Uit eene plaats van een pleidooi van ciceko 

 voor zekeren RABiRius posthumus, is dit op te maken. Dezen werd 

 ten laste gelegd, dat hij in de haven van Puteoli (Pozzuoli) eenige 

 schepen had ingebragt met kostbare voorwerpen uit Egypte be- 

 vracht, en om het regt te ontduiken, aan de toleambten had gedecla- 

 reerd dat zij geladen waren, onder anderen, met papier. Auremanus 

 legde er eene belasting op, misschien wel om den overmoed van 

 den meer gemelden firmus te fnuiken ; doch het papier werd daar- 

 van door THEODORlcus weder ontheven. 



Het papier werd te Rome aan eene nieuwe behandeling onder- 

 worpen. De papierfabriekanten sorteerden het, wisten het glad te 

 maken , en vormden het tot rollen (volumina). Men wist zelfs in de 

 fabriek van een' zekeren fannius , door middel van een zeer ver- 

 nuftig daartoe uitgedacht werktuig, het amphitheater-papier fijner 

 en beter te maken dan alle de andere soorten. Keizer ci.audius 



