10 HET STEENZOUT EN ZIJNE BEGELEIDERS. 



en bruischend de verschrikte bewoners uit den slaap riep. INfaar het 

 koken was slechts schijnbaar; de pekel was slechts 27" R. warm, en 

 het koolzuur was oorzaak der uitbarsting en van de schuimende uiteen- 

 spatting der waterzuil. 



Deze hoog opspringende zoutbronnen hebben eenige overeenkomst met 

 de zoogenaamde pseudo-vulkanische verschijnselen, welke in vele oorden 

 der wereld voorkomen, en waarvan wij wegens hunne verwantschap met 

 het steenzout kortelijk het een en ander willen mededeelen. 



Vijf italiaansche mijlen ten noorden van Girgenti in Sicilië ligt Ma- 

 lacubi, reeds tijdens Plato wegens zijne merkwaardige natuurtooneelen 

 vermaard. Over eene vlakte van eene halve italiaansche mijl in den 

 omvang zijn eene menigte van 2 — 3 voet hooge heuveltjes uitgespreid, 

 welke alle in het midden eene trechtervormige opening hebben , die 

 diep in de aarde omlaag gaat. Uit deze openingen stijgt telkens een 

 weeke breiachtige kleibal omhoog, die door ontwikkelende gassen wordt 

 omhoog gestuwd en uiteenspattende zijn weeken inhoud rondom weg 

 slingert, om voor een nieuwen opstijgenden kleibal plaats te maken. 



De inhoud dezer uit de diepte geslingerde stotl'eu is klei, rijkelijk 

 doordrongen met steenzout, gips en aardhars, eene organische delfstof, 

 die in vele gedeelten der aardkorst verspreid is. ') Deze stoffen wor- 

 den dan voortdurend door de slikvulkanen naar boven gevoerd ; meestal 

 bij kleine hoeveelheden , soms evenwel ter plaatse voornoemd , onder 

 .schudding van de aardkor.st, in 100 voet hooge, dikke zuilen omhoog 

 geslingerd. 



Krachtiger zijn deze verschijnselen in de nabijheid van de Kaspische 

 zee. Tien engelsche mijlen ten noorden van Baku liggen de heilige 

 tempels der Guebers of vuuraanbidders, alwaar stroomen van brandbaar 

 gas aanhoudend uit den bodem opstijgen. Uitbarstingen van vlammen 

 en brandbare gassen, uitwerpingen van slib, met zout en naphtha be- 

 deeld , treft men langs de geheele vlakte van Zuid-Rusland en Tartarije 

 veelvuldig aan, in de Krim, langs de Zwarte en Kaspische zee, het 

 meer Ai'al enz. De naphtha stijgt daar ook in bronnen op , en het zout 



') Eenvoudigheidshalve gebruiken wij den naam aardhars , om daarmede znowel de 

 heldere , dun vloeibare naphtha , als de donkerkleurige , dikkere steenolie en bergteer 

 en de vaste asphalt aan te duiden. 



