DE VLIEGENDE viscH VAN 1857 en 1657. 27 



kingen van de natuurkundigen der 19de eeuw, vergeleken met die der 

 17de. De navolgende zinsneden zijn genomen uit het werk getiteld : 

 TOONNEEL von CHINA enz. geopent en verheerlijkt nieiiwelyks door d'E. 

 Vader ath.anasiüs kirchercs Priester der Sociëteit jesü, in 't Latijn be- 

 schreven en van j. h. glazemaker vertaalt , en luiden woordelijk als volgt : 



't Geen dat ik nu zal zeggen gaat boven alle verwondering. In 

 'tLantschap Quantung is zeker beest 't welk van de Sinezen Hoangcio 

 iju, dat is gele Visch genoemt word: want hetzelfde is nu een visch en 

 dan een vogel. In de Zomer is het een vogel, geel van verwe , gelyk 

 degeen, die in 'tLatyn Galgalus word genoemt, en, over 't gebergte vlie- 

 gende zoekt zyn aas op de wyze der vogelen , maar als de Herfst geeindigt 

 is , keert het weer naar de zee en verandert in een Visch , die alleenlyk in 

 de Winter van d'inwoonders , uit lekkerny dewyl hy zeer zoet en aange- 

 naam van smaak is, gevischt en gevangen word. Indien men naar d'oorzaak 

 van deze zo wonderlyke verandering vraagt , ik antwoord dan vooreerst 

 met t'onderstellen dat dit geensins tegen de naturelyke beginselen stryd , 

 dewyl wy dagelyks dusdanige verandering in de bloedeloze beestjes 

 aanschouwen , want wy zien dat veel wormen in kleine vliegende beest- 

 jes, als witjes en schoenlappers, gelyk zy van de kinderen genoemt 

 worden, veranderen, dat zekere waterwormen, uit de vuiligheit op de 

 schulpen voortgekomen, zo haast zy in de lucht geraken, op vier vleu- 

 gels , als op riemen overal zweven. 



lemant zal misschien zeggen, dat men dit ligtelijk in de bloedeloze, 

 maar niet in de volmaakte beesten toestaan kan. Ik in tegendeel zeg, 

 dat men in de vohuaakte beesten ook diergelijke veranderingen aan- 

 schout: want wat anders zyn de Schotsche eendvogels te voren, als 

 wormen, die echter, allengs vleugelen en vederen gekregen hebbende, 

 in eendvogels, of ganzen veranderen. Dit zy genoech om de waarheit 

 van de zaak te getuigen. Doch daar is noch overig te verklaren hoe 

 de verandering van de gele visch in een vogel geschied. Maar dewijl 

 men zwarelijk kan bevatten hoe een visch tot een pluiradrngend beest 

 kan worden , t' en zy een zeer grote verandering daar by koomt , zo 

 heb ik dienstig geacht d' oorzaak daar af van hoger op te halen. 

 En om dit t' ontdekken heb ik lange tyt bezich geweest in alle 

 d' omstandigheden van deze gele visch t' onderzoeken , tot dat een der 

 Vaderen van onze Sociëteit, die enige jaren lang in 'tSineesch Eilant 



