36 OVER DE OPVOLGING EN ONTWIKKELING DER DIERLIJKE 



Dat dergelijke voorstellingen den toets van een bedaard onderzoek 

 niet kunnen doorstaan, behoeft naauwelijks gezegd te worden. Met 

 meerder kennis der zaken toegerust, trad in den aanvang dezer eeuw 

 de fransche natuuronderzoeker lamarck als verkondiger van gelijksoor- 

 tio-e meeningen op. Hij neemt eene langzame ontwikkeling aan , waar- 

 door uit de eenvoudigste bewerktuiging der infusie-diertjes de ver- 

 schillende diervormen tot hunne hoogste volkomenheid ontstaan zijn. 

 Waren alle dieren beperkt tot dezelfde middenstof , tot hetzelfde klimaat 

 en dezelfde uitwendige omstandigheden, bestonden er b. v. niet dan 

 zeedieren en wel in dezelfde diepte en in dezelfde temperatuur , dan zou 

 deze opklimmiug zeer regelmatig en zouder eenige afwijkingen zijn. 

 Maar bij deze wet van opklimming voegt zich eene andere, die van 

 den invloed der omstandigheden op de behoeften en de daaruit voortsprui- 

 tende handelingen , welke langzamerhand tot gewoonten worden. Deze 

 gewoonten wijzigen de bewerktuiging, doen sommige organen, die meer 

 aanhoudend gebruikt worden, aangroeijen, anderen, die werkeloos blij- 

 ven, vermindereu in omvang; ja, deze gewoonten scheppen nieuwe 

 organen, gelijk het algemeen bekende spreekwoord te regt zegt: de 

 gewoonte is eene tweede natuur '). Zelfs aandoeningen kunnen hierop 

 werken. Zoo vindt lamarck b. v. geene zwarigheid om aan te nemen, 

 dat vlagen van toorn bij de herkaauwende dieren eenen grooteren aan- 

 drang van vochten naar het voorhoofd bewerken, waarmede deze dieren 

 bij hunne gevechten elkander stooten toebrengen, en dat er zoo op het 

 hoofd afscheiding van hoorn- en beenstof ontstond, waardoor de horens 

 dezer dieren werden voortgebragt -). 



Het is den verdedigers van zoodanige meeningen niet wel mogelijk 

 stellige bewijzen aan te voeren, dat deze veranderingen in de daad 

 plaats hebben. Maar zij beroepen zich hier op den korten tijd, waar- 

 in het den mensch vergund is getuige te zijn van de voortbrengsels der 

 vormende natuur. Men gevoelt ligtelijk , hoezeer deze beschouwing zou 

 kunnen worden toegelicht door eene ondervinding van eenige duizendtallen 



') Fhiloso'phie zoologique par j. n. p. a. lamaeck. Paris 1809. II vol. 8vo. Zie 

 b. V. I, p. 237. 

 s) L. c. , p. 256. 



