62 DE KAMELEON. 



Inderdtiad heeft dan ook het onderzoek der laatste jaren, waarbij 

 het mikroskoop het fijnere maaksel der huid onthuld heeft, ons raet 

 vroeger onbekende bijzonderheden bekend gemaakt, waardoor het thans 

 mogelijk is geworden zich op eene meer voldoende wijze rekenschap 

 te geven van hetgeen eigenlijk die kleursveranderingen te weeg brengt. 



De uitkomsten van dit onderzoek zijn kort zamen gevat de vol- 

 gende : 



Verwijdert men, bij deze onderscheidene dieren en bij zeer vele 

 andere, de buitenste, in meerderen of minderen graad verhoorude en 

 kleurlooze laag der opperhuid, dan wordt aldus de onderliggende, 

 weekere laag bloot gelegd, waarin de kleuring eigenlijk huisvest. 

 Brengt men nu daarvan een gedeelte onder het mikroskoop, dan ont- 

 waai't men, dat de kleurende deeltjes, zwarte, bruine, soms ook roode 

 en gele bevat zijn in eigene kleine organen, die in tallooze menigte in 

 het weefsel verspreid liggen. Men heeft aau deze kleine orgaantjes 

 den kenmerkenden naam van „ kleurdragers " (chromatophoren) gegeven. 

 Velen hunner hebben eene onregelmatige stervormige gedaante (z. fig. 

 11), dat is: van uit een iets wijder middengedeelte stralen naar alle 

 zijden takken uit, die zich doorgaans weder vertakken. Bij nadere 

 beschouwing blijkt, dat deze chromatophoren eenen vliezigen wand 

 hebben, dat is dat de kleurende deeltjes omgeven worden door een 

 dun vlies , hetwelk zich van uit het midden over de stralen uitbreidt en 

 zoo een gesloten geheel daarstelt, dat men een stervormig blaasje of 

 cel kan noemen. 



Naauwkeurige onderzoekingen nu hebben geleerd, dat die stervor- 

 mige, de kleurstof bevattende cellen of blaasjes zamentrekbaar zijn, 

 dat zij daarbij van gedaante veranderen, dat de stralen zich verkorten 

 en zelfs geheel verdwijnen kunnen , zoodat zij als het ware worden 

 opgenomen in het middengedeelte, dat ten slotte als een rondachtig 

 ligchaampje overblijft, maar waaruit later weder takken naar buiten 

 kunnen sti-alen M- 



') Aan den lezer die een mikroskoop bezit en zich eene voorstelling van deze 

 chromatophoren wil verschaften, kan ik, als een zeer geschikt voorwerp, den staart 

 van een garnaal aanbevelen. Hij zal daarin de fraaist gekleurde stervormige cellen 

 waarnemen. Ook de zamentrekking laat zich daaraan zigtbaar maken door er eene 

 geconcentreerde keukenzout- of nog beter chlorealcium-oplossing op te brengen. 



