IETS OVER HET BILLARD, 



DOOR 



Dr. D. BIERENS de HAAN. 



Het toepassen van de grootsclie wetten der natuur tot nut der mensch- 

 heid is de opgave dezer eeuw : niet minder belangrijk is die toepassing 

 tot ons gemak en ons genoegen. Onze spelen komen te rade bij de 

 kansrekening en bij de leer der combinatiën , bij de meetkunde van 

 ligging of bij de leer der beweging : maar juist daardoor ook , zoo als 

 genoeg bekend is , hebben zij die wetenschappen zelve doen ontwikkelen. 

 Zoo is het knikkeren, het kolf- en het billardspel op de leer der 

 botsing gegrond , en wel het laatste onder de meest gunstige om- 

 standigheden ; bij eene beschouwing daarvan zullen wij natuurverschijn- 

 selen , die anders vrij zaraengesteld zijn in hunnen ooi-sprong , zich zien 

 ontwikkelen in ons bekende vormen. De oorzaken van den verschil- 

 lenden loop der ballen na te gaan, zoowel als de leer der wrijving en 

 der botsing op dien loop toe te passen en deze uitkomsten aan de 

 ondervinding te toetsen, — ziedaar een onderwerp, dat zeker in dit 

 tijdschrift niet misplaatst is , en belangrijke uitkomsten kan opleveren , 

 ook zonder in hoogere wetenschappehjke bespiegelingen te vervallen. 



Het is hier niet noodig, eene lofrede op het billardspel te houden: 

 alleen zij opgemerkt , dat het geacht wordt voor het ligchaam eene 

 even nuttige en edele uitspanning en inspanning te zijn, als het 

 schaakspel voor den geest : vandaar dat beide tot de edele spelen wor- 

 den gerekend. Het billardspel, naar het schijnt ongeveer drie eeuwen 

 oud , is vooral van aard veranderd , sedert mingaud den top der Queue 

 met een stukje leder of kurk voorzag , en daardoor den excentrischen 

 stoot invoerde, waardoor alleen het mogelijk werd, aan den bal die 

 bijzondere bewegingen mede te deelen, welke aan dit spel juist het 

 1858. 5 



