66 IETS OVER HET BILLARD. 



eigenaardige belang bijzetten. En het is dan ook eerst door deze ver- 

 betering, dat de beschouwing van het billardspel van meer bijzonder 

 wetenschappelijk belang is geworden, door den speler in de gelegenheid 

 te stellen, de bewegingen aan den bal mede te deelen , die de theorie 

 aangeeft, en omgekeerd, weder verschijnselen in het leven te roepen, 

 die door de natuurkundigen moeten worden uitgelegd. Deze theorie 

 zelve behoort echter mede tot de meest ingewikkelde en zumenge- 

 stelde in de leer der beweging; en op die wijze kan zij hier niet 

 worden behandeld. Ik stel mij hier slechts voor , de uitkomsten der 

 theorie zoo duidelijk en eenvoudig mogelijk af te leiden en hare oor- 

 zaken steeds te doen inzien. Daartoe zal het een en ander over de 

 botsing tusschen twee ligchamen moeten voorafgaan. 



Laat ons eerst stilstaan bij den schok van twee niet-veerkrachtige 

 ligchamen, en ons dan tot volkomen en niet-volkomen veerkrachtige 

 bepalen. Men kan zich hier het eene ligchaam, dat geschokt wordt, 

 steeds in rust denken , zoo als dit bij het billard altijd het geval is ; 

 en daardoor worden de uitkomsten iets eenvoudiger. 



Uit de ondervinding zoowel als door opzettelijke proefneming is het 

 bekend , dat de snelheid van eenig voortbewogen ligchaam toeneemt 

 met de kracht , die het voortdreef , en omgekeerd kleiner wordt , wan- 

 neer met dezelfde kracht een zwaarder ligchaam wordt voortgestuwd : 

 en dit wel in dezelfde verhouding , zoodat de snelheid en het gewigt 

 van het voortgedreven ligchaam, te zamen vermenigvuldigd, eene maat 

 van de kracht aangeven, die men hoeveelheid van betveying pleegt te 

 noemen. Zoo wordt de kracht , vereischt om b. v. aan 2 ® eene snelheid 

 15 te geven door 2 x 15 ^ 30, en die, welke 5 fi? met eene snelheid 

 6 doet bewegen, door 5 x 6 = 30 voorgesteld; beide krachten zijn 

 dus gelijk, dat is, men heeft dezelfde kracht noodig, om 2 ® met 

 eene snelheid 15, als om 5 ® met eene snelheid 6 voort te stuwen. 



Wanneer nu in ons geval een ligchaam A (van a fi?) in rust is en 

 door een ligchaam B (van b ®) geschokt wordt , dat met zekere snel- 

 heid s aankomt: zoo zullen beide ligchamen, die hier vooreerst niet- 

 veerkrachtig worden ondersteld , te zamen met eene zekere snelheid 

 voortgaan. De kracht , die het ligchaam B bewoog , wordt naar het 

 bovenstaande voorgesteld door bs, en diezelfde kracht moet nu de 



