68 IETS OVER HET BILLARD. 



ook het eerste ligcliaam eene dubbele winst, bet tweede een dubbel 



verlies in snelheid ondervinden; dat is: het eerste, dat in rust was, 



2 bs 

 verkrijgt na den schok eene snelheid —-—. , het tweede ligchaam, dat 



eene snelheid s had, heeft nu — -— , verloren en dus slechts — — -, s 



snelheid behouden. 



Bij niet-volkomen veerkrachtige ligchamen zal het tweede gedeelte 

 van het verschijnsel ook wel plaats vinden , maar in mindere sterkte 

 dan het eerste ; stel b. v. p maal (waar p in vele gevallen b. v. g kan 

 zijn). Alsdan is de snelheid van het eerste ligchaam na den schok 



^ "^ ^ , '^ en het verlies in snelheid bij het tweede ' -/- : dus 



a + i "^ « + « ' 



beiden minder dan in het geval van volkomen veerkracht. Bij vol- 

 strekt gemis aan veerkracht wordt jt gelijk nul, en zouden de eerst 

 gevonden uitkomsten weder voor den dug komen. 



Het bovenstaande is genoegzaam tot het regt begi-ip van hetgeen er 

 bij het billard plaats grijpt. Vooreerst toch is in den regel de Queue 

 of stok, waarmede men stoot, driemaal zoo zwaar als een bal; neemt 

 men dus het gewigt van eenen bal voor de eenheid (= 1) , zoo is 

 de Queue 3. Nu is de Queue, al is zij van een goede kurken of 

 lederen punt, de pommerance , vooi'zieu, niet volkomen veerkrachtig ^ 



en proeven dienaangaande hebben aangetoond , dat liier p = ^s is- 



Stoot dus de Queue tegen eenen bal , die stil ligt , zoo verkrijgt deze 



/ 1 I A 3 1 o 



eene snelheid h + —, -— =— van de snelheid der Queue. Men 



l l'jy o + 1 10 



maakt uit de formule gereedelijk op, dat eene zwaardere Queue 

 (waarbij b grooter is) ook eene grootere snelheid zal mededeelen , 

 terwijl die bij eene ligtere Queue kleiner wordt : er zijn echter andere 

 omstandigheden, later te beschouwen, die eene Queue van de zwaarte 

 van drie ballen voor het gebruik meest geschikt maken. 



Stoot echter de eene bal tegen den anderen, en wel in de rigting, 

 die humie middelpunten vereenigt, — dus bij eenen zoogenaamden 

 cenlralen stoot, — zoo zijn hier de gewigten der ballen gelijk; en 

 daar zelfs bij goede ivoren ballen de veerkracht niet volkomen kan 



