78 IETS OVER HET BILLARD. 



biiidingslijn der middelpunten. Men heeft daarbij sleclits op te mer- 

 ken, dat de schok invloed uitoefent op de voortgaande beweging, maar 

 daarentegen de draaijing zelve in geenen deele verstoort , zoodat die 

 draiiijende beweging op zich zelve voor en na den schok dezelfde is 

 gebleven. Maar hier , bij den schuinschen stoot , blijft er , zoo als 

 wij straks gezien hebben, voor dat de wrijving in aanmerking kwam, 

 nog voortgaande beweging over, en wel in de rigting van de gemeen- 

 schappelijke raaklijn aan beide ballen. Deze beweging, in zoo verre 

 zij liet gevolg is van den oorspronkelijken stoot der Queue, is dus ge- 

 lijkmatig, daar deze stoot slechts oogeublikkeUjk werkte: niet alzoo de 

 beweging, die ten gevolge der wrijving ontstaat; deze is eene kracht, 

 die gedurig werkt : en de beweging is dus niet meer gelijkmatig , maar 

 versneld. Zoodra nu beide deze krachten niet meer in dezelfde rigting 

 werken , en dit is hier het geval geworden , houdt de regtlijnige be- 

 weging op, en de bal beweegt zich langs eene kromme lijn, en wel 

 onder de omstandigheden, die hier in aanmerking komen, in eene 

 parabool. Die omstandigheden komen in vele opzigten overeen met 

 die, welke bij de beweging van een in de schuinte opgeworpen lig- 

 chaam, van eenen bom b. v. , te onderscheiden zijn. Deze zoude ten- 

 gevolge der voortwerpende kracht van de mortier (of van de lading 

 daai'van, als men liever wil), wel eene regte lijn beschrijven, maar 

 door de gedurige werking der zwaartekracht wordt de bom telkens 

 van hare rigting afgetrokken: zij verkrijgt daardoor eene kromlijnige, 

 en wel eene parabolische beweging , zoo als uit de leer der beweging 

 bekend is. Hier, in ons geval, treedt de wrijving in de plaats van 

 de zwaartekracht en de Queue vervangt de mortier. De uitkomsten 

 zijn dus dezelfde en de beweging van den bal na den schok is krom- 

 lijnig geworden; en wij hebben thans eene groote schrede gedaan tot 

 de verklaring der zoo bijzondere uitwerking van eenen bal op het 

 billard. Passen wij nu het gezegde toe op den schuinschen stoot tegen 

 den speelbal, en onderscheiden wij daarbij de bijzondere gevallen, dat 

 de handbal in eenen der vroeger beschouwde toestanden verkeert. 



Was de handbal op het oogenblik van den schok in den toestand 

 van enkele wrijving zonder di-aaijing , dan blijft de uitkomst dezelfde, 

 als of er geene wrijving ware , en die wij vroeger hebben nagegaan ; 



