IETS OVER HET BILLARD. 



79 



alsdan toch werkt de wrijving niet storend, en er ontstaat door haar 

 geene rotatie, die den bal van de regte lijn zoude doen afwijken. De 

 handbal beweegt zich Fig. 7 ') volgens de lijn Hl, in juist dezelfde 



rigting als Fig. 1 het ge- 

 val was , toen de wrijving 

 nog niet in aanmerking werd 

 genomen. Bij de overige 

 toestanden heeft de wrijving 

 als het ware niet uitge- 

 werkt, en veroorzaakt dus, 

 na den schok, eene krom- 

 lijnige beweging. Is de 

 draaijing positief, die door den stoot is medegedeeld, dat is, wordt 

 de uitwerking der wrijving nog versterkt, zoo zal de bal trachten 

 zich verder te bewegen, dan zijne eigenlijke rigting, de raaklijn 

 aan beide ballen, naar zijne oorspronkelijke rigting toe: de bal be- 

 schrijft dan eene parabool H 2, waarvan de bolle zijde gekeerd is 

 naar den kant, waarvan de bal zich voor den stoot bewoog. Be- 

 vindt de bal zich op het oogenblik van den schok in eenen toestand 

 van negatieve draaijing, zoo tracht de bal zich terug te bewegen naar 

 de rigting , vanwaar hij gekomen is : de parabool H 3 is dan omgekeerd 

 gelegen, met hare holle zijde naar den kant, vanwaar de handbal ge- 

 komen is. Was de bal eindelijk bij den schok reeds in zijnen eind- 

 toestand, dan is de draaijing weder in denzelfden zin, als hiervoor bij 

 glijding en positieve draaijing, maar de parabool H 4 zal veel minder 

 sterk gekromd zijn: de reden daarvan is ligtelijk te bevroeden. Zoo- 

 lang toch de bal niet in zijnen eindtoestand gekomen is, wordt hij door 



') In deze en vele volgende figuren is behalve de rigting, die de ballen moeten 

 doorloopen , in eene tweede figuur aangegeven , hoe de stoot moet gegeven worden , 

 om die uitkomsten te weeg te brengen. Zoo is hier in de tweede figuur eene door- 

 snede van den bal geteekend, loodregt op de tafel en tevens loodregt op de rigting 

 van den stoot. Om deü bal nu volgens H 2 te doen loopen , moet men hem zeer 

 hoog raken , volgens den stoot 2 in die tweede, figuur. Wil men den bal daarentegen 

 de kromme H 3 doen beschrijven, zoo is een zeor lage stoot, in de tweede figuur 

 door 3 aangeduid , noodzakelijk. In het algemeen zijn in de eerste figuur de rigtin- 

 gen en in de tweede de daartoe behoorende stooten met dezelfde nummers voorzien. 



