IETS OVER HET BILLARD. 87 



nog eene derde di-aaijing ontstaan, en wel rondom eene horizontale 

 middellijn als as, volgens de rigting der beweging gelegen: deze kan 

 echter wegens de wrijving slechts eene geringe uitwerking hebben , en 

 wij zullen ze hier buiten rekening laten. Wanneer men nu de betrek- 

 kelijke snelheden van omwenteling voorstelt door de lengte der loodlijn 

 op de as van draaijing, (hetgeen uit de leer der beweging volgt), zoo 

 laat het hier gezegde eene zeer aanschouwelijke voorstelling toe. 



Men stelle daartoe, dat de rigting der Queue het vlak, dat loodregt 

 op de rigting der beweging staat , in eenig punt C treffe , en vereenige 

 dit met het middelpimt, dan is deze juist de genoemde loodlijn op de as 

 van draaijing en kan , naar het straks gezegde , tevens als maat van de 

 rotatie-snelheid gelden: zij stelt dus eene soort van maat van die draai- 

 jing in rigting en in grootte tevens voor. Deze MC ontbinde men, 

 volgens het parallelogram van krachten, in twee andere MA en MB, 

 volgens de onderling loodregte middellijnen XX' en YY', waarvan de 

 eerste verticaal , de tweede horizontaal is getrokken ; dan is de verti- 

 cale hjn MA de overeenkomstige maat der draaijing rondom de hori- 

 zontale as YY', waarop zij loodregt staat; en evenzoo bepaalt de hori- 

 zontale lijn MB de draaijing rondom de verticale as YY'. Bij nadere 

 beschouwing volgt dan tevens , dat de draaijing door MA voorgesteld 

 geheel dezelfde is als die welke een stoot door A zoude te weeg 

 brengen: terwijl op dezelfde wijze door eenen stoot door B eene 

 draaijing zoude te weeg worden gebragt, die juist dezelfde is als die, 

 welke door MB als maat wordt voorgesteld. De stoot door C heeft 

 dus geene andere uitwerking dan twee gehjktijdige stooten door A en 

 B te zamen zouden gehad hebben. 



De eerste di-aaijing, door MA voorgesteld, valt dus te zamen met 

 die, door de wrijving teweeggebragt , en is in denzelfden zin , dus posi- 

 tief, als A boven, — in tegengestelden zin, dus negatief, als A beneden 

 het middelpunt M ligt. Wat de draaijing om de verticale as XX' aan- 

 belangt, die door MB is voorgesteld, deze is van links naar regts als 

 B ter linker zijde van M ligt: bevond B zich aan de regterzijde van 

 het middelpunt , dan zoude de draaijing van regts naar links plaats hebben. 

 De plaats van het punt C, in zoo verre daarvan de betrekkelijke ligging 

 van de punten A en B ten opzigte van het middelpunt M^afpiangt , bepaalt 



