88 IETS OVER HET BILLARP. 



dus de overeenkomstige di-aaijingen om de horizontale en verticale as. 

 Ligt C in de lijn XX', zoo is BM en daarmede de draaijing om eene 

 verticale as nul : men heeft het vroeger beschouwde geval terug. Is 

 C daarentegen op YY' gelegen, zoo heeft omgekeerd de stoot geene 

 draaijing om de horizontale as, maar slechts eene om de verticale as 

 ten gevolge. En evenzoo, als C tusschen de assen XX' en YY' ligt, 

 zal de draaijing om eene verticale as toenemen, naarmate C zich tuin 

 de eene of andere zijde van XX' verder van die lijn verwijdert : maar 

 naar diezelfde mate neemt dan ook, ))ij gelijken afstand tut het punt 

 M, de draaijing om eene horizontale as af. Deze draaijing neemt we- 

 derom toe, naarmate C zich in het algemeen verder van YY' verwij- 

 dert; terwijl alsdan, wanneer de afstand tot het middelpunt dezelfde 

 blijft, de draaijing om de verticale as al kleiner en kleiner wordt. In 

 het algemeen zal de draaijing voor eenen stoot van gegeven kracht 

 toenemen, naarmate C zich verder van het middelpunt verwijdert. 



Dit moge genoeg zijn omtrent de verklaring van den invloed , dien 

 een zijstoot op de draaijings-bewegingen van eenen bal uitoefent: wij 

 kunnen nu in het algemeen wel nagaan, welke verschillende verschijn- 

 sels er moeten te weeg gebragt worden, ten gevolge van de verschil- 

 lende plaatsen van het punt C met betrekking tot den eindbaan van 

 den handbal , wanneer deze den speelbal of den band heeft geschokt. 

 Daartoe heeft men slechts de draaijing telkens naar het bovengezegde 

 in twee andere draaijingen te ontbinden, waarvan die om de horizon- 

 tale as hier wel den meesten invloed uitoefent, en dus voornamelijk 

 in aanmerking komt. Naarmate zij met de uitwerking van de wrijving 

 in gelijken of tegengestelden zin valt, zal de handbal zich volgens 

 parabolen bewegen, waarvan de bogt zal afhangen van de betrekkelijke 

 kracht dier beide draaijingen. De nu nog plaats hebbende draaijing 

 om de verticale as zal, om het zoo eens uit te di-ukken, eene verbe- 

 tering aan die parabool aanbrengen, en wel in denzelfden zin als het 

 punt B ten opzigte van M ligt. Werd de handbal b. v. in Fig. 9 — 13 

 links van het middelpunt geraakt, dan zullen alle daar beschreven 

 parabolen iets naar de linkerhand afwijken. Wij willen ons hierbij 

 echter niet ophouden, maar liever nu een paar voorbeelden geven van den 



