90 IETS OVER HET BILLARD. 



gevallen kuunen voorkomen , dat de parabool , door eenen zijstoot te 

 weeg gebragt, de oorspronkelijke parabool, — waarbij de stoot niet 

 bezijden de loodregte middellijn, maar even hoog boven de tafel is 

 aangebragt, — in haren loop snijdt. Hiervan diene tot voorbeeld Fi». 

 18, stoot 2; was de bal door eenen regter zijstoot voortgestuwd, zoo 

 beschrijft hij de parabool 2', die wel, uit den bal gezien, eerst ter 

 regterzijde van de eerste afwijkt, maar deze naderhand wederom snijdt, 

 om verder ter linkerzijde te blijven voortgaan. 



Uit de theorie leeren wij verder omtrent de draaijing rondom eene 

 verticale as, dat zij het sterkst is, wanneer de bal geraakt wordt op 

 de helft van den straal, ter regter- of linkerzijde van het middelpunt, 

 naarmate de draaijing van regts naar links of van links naar regts moet 

 wezen ; voor eenen sterken stoot van 7 meters wordt alsdan de snel- 

 heid van den bal 5^ meters, terwijl deze 3| meters bedraagt voor eenen 

 gewonen stoot van 5 meters. Gedurende den loop van den bal in eene 

 kromme lijn zal het gedurig werken der wrijving ten gevolge hebben, 

 dat de oorspronkelijke draaijing van den bal zich alzoo met die der 

 wrijving te zamen stelt, dat de eindresultante eene draaijing wordt om 

 eene as, die in het vlak ligt, dat loodregt op de eindbeweging staat. 

 In het algemeen zal de zijstoot de vermeerdering van het effect ten 

 gevolge hebben, dat is van de beweging, die er na eenen tweeden 

 schok overblijft. 



Omtrent de kromme lijnen zelve zal er daarbij een maximum ont- 

 staan, wanneer zoowel de hoek van de gemeenschappelijke raaklijn 

 tusschen den handbal en den speelbal, als ook de afstand van het 

 punt, waar de schok wordt aangebragt, tot de eindrigting het grootste 

 wordt. Was de handbal bij den schok in zijnen eindtoestand, dan is 

 de kromme lijn van de beweging na den stoot eene grootste, wanneer 

 hij den speelbal snijcU, dat is slechts even aanraakt: alsdan maakt de 

 raaklijn van de kromme lijn, dat is de rigting van het begin der krom- 

 lijnige beweging, met de oorspronkelijke rigting eenen hoek van 33'^, 

 wanneer men eenen stoot van 7 meters onderstelt; en dan is ook de 

 eindrigting van de loopbaan des handbals ^ meter van het punt ver- 

 wijderd, waar de schok heeft plaats gevonden. Was de handbal zoo 

 laag mogelijk geraakt, zoo moet men, om de maximum kromme lijn te 



