IETS OVER HET BILLARD. 91 



verkrijgen, den speelbal bijna geheel vol raken, dat is zoodanig, dat de 

 verbindingslijn der middelpunten slechts weinig van de rigting van den 

 handbal vóór de botsing verschilt; alsdan is voor stooten van 7 en 5 

 meters het punt, waar de schok plaats grijpt, f^ en ^^ meter respec- 

 tievelijk van de eindrigting verwijdei'd. 



Wij beschouwden hier slechts de uitwerking van alle horizontale 

 stooten op den handbal voor en na de botsing tegen den speelbal en 

 tegen den band , terwijl wij de beweging van dien speelbal steeds langs 

 de regte lijn zagen plaats vinden, die de middelpunten der ballen ver- 

 bindt. Daaruit volgt dus van zelf, hoe men stooten moet om den speel- 

 bal eene bepaalde rigting te geven, bijv. om dien te maken; maar er is 

 een ander spel, van vrij wat meer belangrijkheid, waarbij dan de hand- 

 bal twee speelballen na elkander moet aanraken , het caramboleren. 

 Hier komt het er dus op aan , om den htmdbal na den schok met den 

 eersten speelbal zulk eene rigting te geven , dat hij den tweeden raakt , 

 somtijds na tusschentijds ëën of meermalen den band te hebben ge- 

 raakt; en hiertoe dient voornamelijk het raken van den handbal in ver- 

 schillende punten, waardoor deze dan ook na den schok met den eer- 

 sten speelbal telkens eenen andereu loop verki-ijgt. Zijn nu in het alge- 

 meen de hier verklaarde beginselen genoegzaam om de verschillende 

 uitgevoerde caramboles te verklaren, er is echter nog eene geheel an- 

 dere soort van stooten, die weder verschillende uitkomsten oplevert, 

 maar die dan ook alleen door geoefende spelers kan worden uitge- 

 voerd , — die stooten namelijk , waarbij de Queue niet meer horizontaal 

 wordt gehouden, maar in eene meer of minder hellende rigting wordt 

 gebragt. 



Hierbij doet zich weder een nieuw verschijnsel op , namelijk de schok 

 tusschen de tafel en den bal , die onmiddellijk volgt op den schok tus- 

 schen den bal en de Queue. Zoolang nu de rigting der Queue door het 

 middelpmit van den bal gaat, heeft deze stoot slechts invloed op de 

 snelheid der voortgaande en draaijende beweging; maar zoodra de rig- 

 ting van den stoot niet meer door het middelpunt gaat, beschrijft de 

 bal eene kromme lijn, — daar alsdan de wrijving niet meer in dezelfde 



