;:jmS 



166 HET LEVEN DER PLANTEN ALS NATÜÜRÜRIFT. 



van aaneengegroeide cellen, die echter allen af hankelijk van elkaar zijn 

 en gezamenlijk het plantenligchaam uitmaken (Conferven). Hier heerscht 

 reeds eene magt, die de cellen dwingt, niet alleen voor zichzelven, maar 

 ook voor elkander te leven ; de magt des huisgezins. Nog hooger zien 

 wij de ceUen in de plant zich groeperen tot organen : alle cellen zijn 

 niet meer gelijk, maar zij hebben eene verschillende waarde. Sommi- 

 gen worden hard en vast , in wortel , stam , hout en bladnerven , ande- 

 ren vormen het weeke merg, het teedere weefsel der bladeren en bloe- 

 men, nog anderen bereiden in haar binnenste verschillende verbindin- 

 gen, als zetmeel, hars, oliën, zuren en alkaloïden. De hoogst ontwik- 

 kelde cellen eindelijk zonderen zich van elkander af, vormen in zich 

 de aanstaande kiem , hullen zich in stevige omkleedsels en verlaten de 

 plant om elders eene nieuwe plant, gelijk aan de vorige te ontwikke- 

 len. Wie erkent in dit gemeenschappeüjk leven der cellen van onge- 

 lijke waarde, in die vereenigde zamenwerking der organen bij de hoo- 

 ger ontwikkelde plant niet de inrigting van eenen staat? 



Maar hebbeu wij nu hier eene republiek onder het beheer van zuur- 

 stof, koolstof, waterstof, warmte en licht? Voorwaar, als deze het 

 bestuur alleen in handen hadden, er bleef evenmin iets van de plant 

 over als van onze moderne republieken. Neen, zij zijn slechts onder- 

 danige ministers en worden geleid en bedwongen door een strengen 

 monarch , de natuurdi'ift. Slechts wanneer deze hare roeping heeft ver- 

 vuld, dan mogen de ministers den buit verdeden, dan zien wij de 

 plant het lot der republieken ondergaan. Maar zoolang zij er is, zien 

 wij ook haar wil, haar streven, in de zucht naar zelfbehoud en voort- 

 planting. 



De zucht naar zelfbehoud, zoo innig aan het leven des diers ver- 

 bonden, de zucht, die de schichtige hinde bij het minste geridsel tot 

 vlugten aandrijft, die de veldmuis hare voorraadschuren doet vullen, 

 die de trekvogels in den winter naar warmere streken voert, dezelfde 

 zucht, die in ons de magtige bron is van het alles begeerende en al- 

 les verwoestende egoïsmus, werkt ook in het plantenrijk. Het eerste 

 wat de plant begeert is voedsel. Het wordt haar toegevoerd in de 

 vloeistoffen des bodems en der lucht, maar niet alleen door de endos- 

 mose, want waar zij het niet op zachten weg verkrijgt, gebruikt zij 



