182 HET LEVEN DEE PLANTEN ALS NATUURDRIFT. 



ting, als een wezen, welks uiterlijk het beeld is van de onrust en de 

 bewegingen in zijn binnenste , en dat in zijn geslacht dien vorm door 

 alle eeuwen handhaaft. 



Planten en dieren staan gewis voor een groot deel onder de magt 

 der stoffen , waaruit zij zich vormen, en van de algemeene wetten der 

 onbewerktuigde natuur. 



Gelijk de wolken zich zamenpakken en verdeden tot de grilligste 

 vormen, gelijk het water door de koude aan onze vensterruiten tot 

 bloemen kristalliseert , zoo vormt de plant hare cellen tot rijen en 

 groepen , zoo weeft de spin haar regelmatig netwerk , zoo bearbeidt 

 de bij hare zeshoekige woningen, zoo beweegt zich het bloed door 

 onze aderen en vormt nieuwe weefsels tot instandhouding van ons lig- 

 chaam , alles zonder bewustzijn en onder de magt der noodzakelijkheid. 



Maar langzaam ontwikkelt zich het leven der natuur van de we- 

 zenlooze , werktuigelijke bewegingen der anorganische stoffen, tot de 

 individuele bewegingen , tot het zelf-leven in plant en dier als tot eene 

 hoogere vrijheid. 



Hoe duidelijk echter de natuurdrift in de plantaardige en dierlijke 

 verschijnselen zigtbaar is , hoezeer wij ook haar wezen als eene indi- 

 viduele zucht naar zelfbehoud en voortplanting in alle organische 

 schepselen kunnen bepalen, wij kunnen dat wezen in het afgetrokkene 

 niet vatten , noch het door dieper onderzoek tot eene natuurkracht te- 

 rugbrengen. Gesteld ook , dat dit ons gelukte , wie zou de geweldige 

 gevolgen van zulk eene ontdekking kunnen voorzien ? Wisten wij de 

 bron des levens te vatten, te ontleden, dan ware de steen der wijzen 

 gevonden en de hoogste magt over de natuur in onze hand. Gelukkig 

 misschien voor de rust der wereld, dat het geheim des levens voor- 

 alsnog ondoordringbaar blijft. 



Maar wanneer wij van de natuur buiten ons tot de diepte van ons 

 eigen hart inkeerende , ook daar de natuurdrift wedervinden , die zoo 

 luide spreekt in het leven van plant en dier , die de polsader is der 

 gansche stoffelijke wereld, gelukkig dan voor onze eigene rust, wanneer 

 die erkenning de eerste schrede is tot onze losmaking van de boeijen 

 der stof ; wanneer de mensch als heer der natuur ook heer is van zijne 

 hartstogten, en daardoor nader komt tot de vrijheid van een hooger leven. 



