DE MOEDERLIEFDE IN DE NATUUfe. 199 



gingen geschonken, die de plaats van overleg en vernuft moesten ver- 

 vullen; waar zij onmagtig zijn zelve te denken, denkt de natuur voor 

 hen. De natuur , zegt herder , dacht hen voor , als zij deze neigin- 

 gen in deze en weder niet in andere dieren legde, en noodigde het 

 dier nu in zijne bewerktuiging te zien , te begeeren en te handelen , 

 wat zij hem voorgedacht had '). Gaan wij uit dit oogpunt het dierenrijk 

 van het insect tot den mensch kortelijk na , dan zullen wij overal deze 

 moederliefde voor het kroost op de verwonderlijkste wijze bestuurd zien. 

 Bij de insecten b.v. vinden wij vele soorten, welker jongen niet 

 voor zichzelve kunnen zorgen , en de ouders reeds gestorven zijn , als 

 het toekomstig geslacht herleeft ; zonder eene bijzondere voorzorg der 

 natuiu* of leiding der ouders moesten deze dieren omkomen; maar hier 

 zorgt de moeder reeds voor haar kroost, voor het nog aanwezig is, en 

 zoekt daarvoor voedsel, voor zij nog een ei gelegd heeft. Hierbij 

 komt nog , dat , even als bij hoogere diersoorten , het voedsel , hetwelk 

 de jongen nuttigen , meestal geheel van dat der ouders verschilt , maar 

 dan schikt zich het wijfje hierin niet naar hare eigen smaak en be- 

 hoefte, maar legt hare eijeren op die plaatsen, waar hare jongen het 

 voor hen geschikte onderhoud kunnen bekomen. De zandwesp graaft 

 in zandige gronden holen, waarin zij eene groote spin of rups steekt, 

 die zij niet doodt, maar, door op eene bepaalde plaats het zenuwstelsel 

 met haren angel te kwetsen, slechts verdooft en verlamt, en hierdoor 

 hun bederf en verrotting verhindert , en nu legt zij in ieder dezer holen 

 een ei, waar dus het jong zijn versch voedsel aanwezig vindt, als dit 

 het ei verlaat. Andere wespen echter openen weder van tijd tot tijd deze 

 voor ieder ander onkenbaar gemaakte en zorgvuldig gesloten gangen, 

 zoo spoedig de larven den ingebragten voorraad verteerd hebben, het- 

 geen de ouders met juistheid schijnen te weten, leggen dan nieuwen 

 voorraad in het nest, en sluiten het weder digt, om allen toegang van 

 vijanden af te weren. De houtwesp brengt bij het eitje in de cel eene 

 soort van door haar toebereid deeg, hetwelk niet voor haar, maar wel 

 voor het uit het ei komende masker het geschikste voedsel is. De 

 eenzame wesp verzamelt elf of twaalf kleine groene rupsen of maden, 

 ofschoon zij zelve van plantenvoedsel leeft; zij maakt deze bij het ei 



'). Herder, Ideeën zur PhUos. der Geschichte , 1 TA. pag. 97. 



