DE MOEDERLIEFDE IN DE NAT0ÜB. 217 



tot eene langzamere beweging. Het tweede trof edeler deelen , zonder 

 het echter te dooden; doch hoogst onaangenaam was mijne gewaarwor- 

 ding, toen door den langzaam optrekkenden kruiddamp op een dun- 

 nen tak het dier zigtbaar werd , dat op het oogenblik van het mikken , 

 het gevaar voor zijn jong erkennende , zich daarover had zamen ge- 

 rold en aldus het geheele schot ontving. Weldra begon de doodstrijd, 

 doch in plaats van zich volgens de wijze der mannetjes , met den staart 

 op te hangen en zoo het jong aan het gevaar van een hevigen val bloot 

 te stellen, liet zich de stervende moeder langs eene slingerplant naar 

 eenen dikkeren tak afglijden, legde daar behoedzaam haren last neder, 

 en stortte terstond daarop dood voor mijne voeten neder. Ik heb na 

 dien tijd nooit meer op vrouwelijke apen geschoten ^). 



Zien wij nu met een blik op het tot dusverre medegedeelde terug, 

 wie erkent dan in de natuur niet het beeld eener zorgvolle moeder, 

 die al hare kinderen met eene gelijke liefde bemint; bij de meeste 

 insecten is de voortplanting het laatste doel van het leven en zij laten 

 stervende hun kroost aan de natuur over , niet een van hen wordt ver- 

 geten , zij allen worden moederlijk verzorgd; het teedere rupsje vindt 

 bij zijne geboorte zoowel het jonge blad, zijn voedsel, voorhanden , als 

 het pas geboren kind de volle moederborst. De hoogere dieren zor- 

 gen wel voor hun kroost, maar zij worden hierin alleen door inge- 

 schapen neigingen bestuurd; hunne woede wordt in liefde en hunne 

 vreesachtigheid in moed veranderd , en zij zijn als kinderen aan den 

 leidband der natuur. Maar alleen de hooger geplaatste mensch, hij 

 alleen kon deze leiding ontberen; hij alleen kon waken voor zijn 

 kroost en zich zelven besturen en dat kroost tot hoogere zedelijke 

 vorming opleiden. 



En zoude dan alleen de mensch, daar hij als een zwak en hulpe- 

 loos , van alles onkundig kind ter wereld komt , zonder andere inge- 

 schapen neigingen als voor zijn dierlijk bestaan werden vereischt, maar 

 met eenen hoogeren aanleg, zoo stiefmoederlijk misdeeld zijn? 



Neen, ook hier, waar alles volgens een geheel ander en hooger 

 plan is aangelegd, worden ons de weldadige en liefderijke , maar verhe- 

 vener oogmerken van den Schepper met duidelijke trekken verkondigd. 



Immers , wij zagen het, bij de lagere dieren verzorgt de natuur 



') PoEppiG, Eeise in Chili, Peru ttnd auf dem Amazonenstrime , Band, II, 

 pag. 236. 



