268 DE VESÜVIÜS EN ZIJNE GESCHIEDENIS. 



middelen tot stand te brengen ; steeds blijft zij zich zelve gelijk , en wat 

 thans gebeurt , had ook voor honderde millioenen jaren plaats. De 

 huldiging van deze waarheid had ook eene merkelijke beperking van 

 het rijk van vülcanüs en pluto ten gevolge , daar alle geweldige 

 omwentelingen , waarbij het vuur zijne almagt zoude ten toon gespreid 

 hebben , niets anders bleken te zijn dan langzame werkingen in zeer 

 groote tijdruimten , veelal in geenen deele eenige aanduiding van gloei- 

 hitte vertoonende. Velen hebben het gebied van vülcanus en pluto 

 weder beperkt tot de vulkanen , en zien daarin niets anders , dan 

 brandende bergen , terwijl zij van eene gemeenschap dezer bergen met 

 het binnenste , gloeijend vooronderstelde gedeelte der aarde niets willen 

 weten. Anderen daarentegen nemen dien gloedtoestand en zijn invloed 

 in de geschiedenis der aarde aan , hetzij zij dien als eene zeer waar- 

 schijnlijke hypothese laten gelden , hetzij zij trachten het oude gebouw 

 van theoretische geologie nog staande te houden. Wij voor ons , daar 

 wij niet gezind zijn , ons eenigermate op het gebied van meeningen en 

 gissingen te begeven , zullen deze zaak in het midden laten , en alleen 

 opmerken , dat het der waarheid zelden voordeelig zal zijn , wanneer 

 men met vooropgevatte meeningen haar tempel zoekt binnen te treden. 

 Onze lezers mogen het binnenste der aarde naar verkiezing als gloeijend 

 of koud beschouwen , wij voor ons bepalen ons tot de vulkanen , die 

 wij niet anders beschouwen dan als brandende bergen , vuurbergen ; 

 wij willen de natuur zoo natuurlijk en onbevangen mogelijk wedergeven, 

 en verkiezen een beperkter blik,, op waarnemingen steunende, boven 

 een alomvattend denkbeeld , dat misschien meer in den menschelijken 

 geest dan in de natuur zijn grondslag heeft. 



En dat deze opvatting van het onderwerp , ook zonder verdere be- 

 spiegelingen , ruim en .schoon is , en een onmetelijken rijkdom van 

 grootsche feiten oplevert , zullen mijne lezers wel niet betwijfelen , al 

 kan deze schets hun daarvan ook slechts een onvolledig denkbeeld 

 geven. Als de Vesuvius daar onder den helderen Italiaanschen hemel 

 met zijn ouden kraterrand en zijn nieuwen kegel, met zijne lavastroomen 

 en tutlagen zich zoo klaai* en scherp voor ons oog vertoont , dat wij 

 met éénen blik de rijke geschiedenis van duizende jaren van dat kleine 

 plekje grond overzien , terwijl de rookkolom ons herinnert , dat die 



