TOESTAND DES LANDS. 365 



schen op onze diluviale gronden te zoeken is in het vee , vooral in 

 de schapen , die elke jonge spruit door natuurlijke zaaijiug ontstaan 

 wegvreten en door hun verblijf de heidegronden tot eeuwige kaalheid 

 veroordeelen. Bovendien wordt de dunne laag teelaarde ^ die zich 

 uiterst langzaam uit de heideplanten gevormd heeft, nog bij het plag- 

 gensteken weggenomen , zoodat de grond , het gemeenschappelijk eigen- 

 dom van gemeenteleden, buurt- of marktgenooten , door een ieder zoo- 

 veel mogelijk geplunderd , door niemand verbeterd wordt. 



Hetgeen nu het schaap te weeg brengt op de heidevlakten, dat 

 veroorzaakt het konijn in de duinen : vernielen van het jonge plant- 

 soen, doox'wroeten en losmaken van den grond, zoodat het losse zand 

 bloot komt en een spel der winden wordt. 



Wanneer men daarentegen onze heidegronden rust geeft en de scha- 

 pen daarvan afhoudt , en wanneer men in de duinen het konijn uit- 

 roeit, dan zullen beide allengs begroeijen , en langzamerhand weder 

 houtgewassen dragen als te voren. Dezelfde kanker heeft aan onze 

 bosschen geknaagd, die ook de zuidelijke Alpen-departementen van 

 Frankrijk verwoest heeft : in beide gevallen heeft misbruik van be- 

 weiding den opgi'oei van het hout belet. 



Eindelijk, wanneer men den blik vestigt op onze rijke koloniën, 

 vooral op Java, dan blijkt het ten duidelijkste, van hoeveel belang 

 ook voor ons het behoud der bosschen is. Reeds thans vindt men 

 op Java niet meer die hoeveelheid hout, welke daar vroeger aanwezig 

 was ; zonder overleg wordt de bijl aan den wortel gelegd , terwijl veelal 

 voor de instandhouding van het bosch geene behoorlijke zorg wordt ge- 

 dragen. Wanneer aldaar nog steeds de voorraad van hout verdwijnt, 

 dan zullen ook de nadeelige gevolgen zich niet laten wachten. Een 

 verdienstelijk zee-officier i) heeft er reeds de aandacht der regering op 

 gevestigd, dat, wanneer niet in tijds voorzorgen worden genomen, ook 

 het vruchtbare Java bedreigd wordt met al de onheilen , die Frankrijk 

 heeft ondervonden , onheilen , die zooveel te grooter zullen zijn , naarmate 

 de werkingen zich in de keerkringsgewesten krachtiger vertoonen. 



') Zie Opmerkingen enz. door den Luit. ter zee Ie kl. J. h. g. jokdens , in 

 verband, en berigten betr. bet zeewezen door jacob swart. Jaarg. 1855 No. 1 , 

 bl. 45 sqq. 



