WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 37 



Over irradiatie. — VOLKMANN heeft onderzoekingen medegedeeld over irra- 

 diatie. Hij toont in de eerste plaats aan, dat niet alleen witte voorwerpen op 

 een' donkeren grond , maar dat ook , onder bepaalde omstandigheden , donkere 

 voorwerpen op eenen witten grond grooter kunnen schijnen dan zij werkelijk 

 zijn. Daartoe worden echter twee voorwaarden vereischt : vooreerst, dat de ge- 

 zigtshoek , waaronder het zwarte voorwerp gezien wordt , zeer klein , en ten 

 tweede, dat de lichtverstrooijing , ten gevolge van onjuiste accommodatie , zeer 

 groot is. — Gewigtiger dan deze opmerking , die uit eene analyse der half- 

 schaduwen en der cx)ntrasten van zelf volgt , is hel onderzoek omtrent de 

 grootte der irradiatie bij de meest volkomene accommodatie van het oog. Hiertoe 

 bediende volkmann zich van eenen schroef-mikrometer , waarin twee zilver- 

 draden van slechts 0.0445 streep middellijn evenwijdig naast elkander zijn ge- 

 spannen en, door middel der schroef, tot aanraking toe, bij elkander kunnen 

 worden gebragt. Op den mikrometer kan men onmiddellijk tot op 0.001 streep 

 den onderlingen afstand der twee draden aflezen. De waarnemer brengt deze 

 draden op zoodanigen afstand van het oog, waarop hij ze het scherpst ziet en 

 tracht nu door draaijing der schroef de evenwijdige draden op een' afstand 

 van elkander te brengen , die aan de middellijn der draden gelijk is. Zoowel 

 tegen een verlichten als tegen een donkeren achtergrond (bij verlichting der 

 draden) neemt men de tusschenruimte tusschen de twee draden altijd veel te 

 groot. Bij verlichten achtergrond kreeg volkmann gemiddeld een afstand van 

 0.207 streep , dien hij met een draad van 0.0M5 streep gelijk achtte ; bij don- 

 keren achtergrond bedroeg de afstand gemiddeld 0.304. streep. De verstrooijmgs- 

 cii-kels , die volkmann daaruit berekent , hebben 0.0035 en 0.0046 strepen mid- 

 dellijn. — Heidenhain, die zeer bijziende is en op een afstand van 100 strepen 

 de waarneming deed, verkreeg, bij het zien op een' donkeren achtergrond, 

 nog grooter irradiatie ; de middellijn van den berekenden verstrooijingscirkel 

 was = 0.0051. — Bij het zien op een verlichten achtergrond waren de resul- 

 taten bij heidenhain uiteenloopend , zelfs in het algemeen tegen irradiatie plei- 

 tende. Bij anderen vielen de cijfers iets geringer uit. 



Het verdient nog opmerking, dat volkmann bij horizontale draden een 

 grooteren irradiatie-cirkel verkreeg (= 0.0047) dan bij verticale (= 0.0055). 



Vololvnn meent , dat alle bepalingen over de grootte der kleinste , afzon- 

 derlijk waarneembare netvliesbeelden eene belangrijke fout in zich sluiten, dat 

 zij namelijk allen te groot zijn, doordien bij de berekeningen, waarop zij steunt, 

 de invloed der irradiatie niet in aanmerking is genomen. 



(Berichte über die Verhandl. der K. Sachs. Gesell. Leipzig, 8 Aug. 1857). 



D. 



