WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 



Invloed van warmte en van wringing op magneten. — Over dit onderwerp 

 heeft de lioogleeraar wiedemann , te Bazel , eenige belangrijke bijzonderheden 

 medegedeeld , waarvan wij de voornaamste hier laten volgen. 



1) Wanneer men eene staalstaaf, die bij eene temperatuur van 0° door een 

 elektrischen stroom is gemagnetiseerd geworden , van een gedeelte harer 

 kracht berooft door een stroom , die er in tegenovergestelde rigting om heen 

 wordt geleid , dan zal die staaf door verwarming nog meer van hare kracht 

 verliezen , maar dit bij eene nu volgende verkoeling geheel weder terug 

 ontvangen, indien het gedeelte harer kracht, dat men door de magnetisering 

 in tegengestelden zin heeft weggenomen , eene zekere grens bereikt en niet te 

 zeer overschrijdt. Is dit gedeelte te klein , heeft men te weinig magneelkracht 

 aan de .staaf ontnomen, dan zal zij na de verwarming en verkoeling minder 

 kracht dan te voren vertoonen; en is het te groot, heeft men meer magneet- 

 kracht dan noodig was weggenomen uil de staaf, dan zal zij na de verwarming 

 en verkoeling meer magneetkracht vertoonen , dan zij vóór de verwarming be- 

 zat. Daardoor kan dus eene staaf, die geen merkbaar magnetisme bezit, na 

 eene verwarming en verkoeling zich duidelijk magnetisch vertoonen. 



2) Eene staaf, die bij het kookpunt van water is gemagnetiseerd en dan 

 door terugstrijking als boven van een gedeelte harer kracht beroofd, kan door 

 de verkoeling óf niet veranderen, óf in kracht verliezen of ook winnen. 



3) Het wringen vermindert de kracht der magneetstaven en dat wel in 

 steeds met de grootte der wringing afnemende verhouding. Bij gelijke torsie 

 is die vermindering evenredig aan de intensiteit der bestaande magneetkracht. 

 Bij zeer sterk gemagnetiseerde staven is het verlies evenwel geringer, dan het 

 volgens deze wet zijn moest. Herhaalde wringiugen in dezelfde rigting ver- 

 zwakken de staaf aanhoudend ; eene enkele daarop volgende wringing in tegen- 

 gestelde rigting neemt veel meer magneetkraclit weg , dan de laatstvorige heeft 

 gedaan. Als men , na vele wringingen heen en weder , de staaf haren even- 

 wigtstoestand weder laat hernemen , dan vermeerdert hare magneetkracht een 

 weinig. 



4.) Eene magneetstaaf, die vooraf door een stroom in tegengestelde rigting 

 van een klein deel harer kracht is beroofd geworden, verliest veel minder 

 1858. - 9 



