WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 91 



ven letters, in het algemeen een vlak, waarvan sommige deelen zich, vooral 

 wat de kleur aangaat, in anderen toestand dan de overige bevinden, blootstelt 

 aan de dampen van verschillende stoffen, deze zich op die verschillende deelen 

 niet in dezelfde mate verdigten. Dompelt men b. v. eene gravure gedurende 

 eenige oogenblikken in den damp van zwavel of van iodium , en perst men die 

 spoedig daarna, in het eerste geval op een papier niet een loodzout doorti'ok- 

 ken of op eene gepolijste zilvervlakte , in het andere geval op een papier , dat 

 stijfsel bevat en nog vochtig is, dan ziet men na korten :ijd de geheele gravure 

 op dit papier of op het zilvervlak getrouw teruggegeven, een bewijs, dat die 

 dampen zich aan de donkere deelen wel, aan de lichte gedeelten der teeke- 

 ning niet of althans veel minder hebben gehecht. 



Een Italiaansch geleerde heeft de studie van deze nog altijd vrij raadselach- 

 tige verschijnselen weder opgenomen en eenige bijzonderheden dienaangaande 

 in de Ntwto cimento gepubliceerd , waaruit zij door den (Josmos ter onzer ken- 

 nis zijn gekomen. Hij gelooft, dat de oorzaak van deze verschillende aanhech- 

 ting tweeledig is. Eene scheikundige werking tusschen de stof, waarmede de 

 oppervlakte bedekt is, en de damp zelf, noemt hij in de eerste plaats. Toen 

 hij teekeningen, met vei'schillende kleurstoffen getcekend , aan phosphordampen 

 blootstelde, verkreeg hij steeds de levendigste werking, als het bindmiddel 

 voor die kleurstoffen eene olie of eene velsoort was , waarin , gelijk bekend 

 is , de phospliorus zich gereedelijk oplost. Ook worden steendrukplaten veel 

 krachtiger teruggegeven, wanneer zij kortelings gedrukt zijn en de met vette 

 olie bereide inkt dus nog versch is, dan wanneer zij reeds eenigen tijd oud 

 zijn. Eenige teekens, met alcohol op papier getrokken en toen gedroogd, 

 totdat zij niet meer zigtbaar waren , werden getrouw teruggegeven op stijfsel- 

 papier, nadat het eerste aan iodiumdampen was blootgesteld geworden. Dit 

 effekt was veel minder sterk, als men in plaats van alcohol, water gebruikte. 

 Men weet dan ook dat iodium veel meer oplosbaar is in de eerste, dan in het 

 laatste. 



Een verschil in den aggregatietoestand der moleculen aan de oppervlakte moet 

 de tweede oorzaak van het verschijnsel zijn. Papier, dat door persing eene 

 ruwe oppervlakte, als die van chagrynleder, had verkregen, zoo als de boek- 

 binders dit bezigen , gaf een afdruk , die de puntjes donkerder dan de lagere 

 gedeelten vertoonde. (Dit bewijst niets , want die puntjes waren bij het af- 

 drukken veel nader bij het vlak, dat den afdruk ontving, dan de overige ge- 

 deelten. ï\hF). Een met stijfsel gelijmd en gesalineerd papier, met een stomp 

 puntje onder zoo geringe drukking beschreven , dat de trekken voor het bloote 

 oog volkomen onzigtbaar waren, vertoonde die trekken allerduidelijkst, zoodra 

 het na aan iodiumdampen te zijn blootgesteld, werd gedompeld in waler, dat 



