PLANEET SATüENüS. 13 



kunnen waarnemen , en die misschien ook afhankelijk zijn van de even- 

 genoemde klimaten. Zij zijn ten minste veranderlijk. 



Zonder ons verder bij deze planeet op te houden, noch ons te ver- 

 diepen in de schoonheid van een nacht op Jupiter, soms verlicht door 

 het schijnsel van vier manen , spoeden wij ons verder en hebben , na 

 verloop van 34 minuten, van het punt der Jupiterbaan af, waar wij 

 ons een oogenblik hebben opgehouden, het doel van onzen togt, de 

 planeet Saturnus , bereikt. 



Op eenen afstand van 197 millioenen geogr. mijlen loopt Saturnus 

 zijne baan om de zon in 29 onzer jaren door. Wij zullen, even zoo 

 als wij gewoon zijn op eene vreemde plaats te doen , eerst de aan- 

 dacht bepalen bij het raerkwaai-dige , dat de plaats zelve oplevert en 

 dan een blik vestigen op de omstreken. 



Saturnus is na Jupiter de grootste van alle planeten. Hare middel- 

 lijn is 15000 geogr. mijlen en alzoo 9 maal grooter dan die der aarde. 

 De oppervlakte is 90 , de ligchamelijke inhoud 800 maal zoo groot 

 als die onzer aarde. Daar de digtheid echter slechts het l gedeelte 

 van die onzer aarde is, zoo is de geheele .stofmassa der planeet niet 

 800, maar slechts ^ daarvan en dus 100 maal zoo groot als die der 

 aarde. De zwaarte is er daarom ook niet zooveel grooter dan bij ons. 

 De invloed der zwaarte is er echter zeer verschillend en bij de polen 

 aanzienlijk meer dan bij den evenaar. Dit komt ten deele van de 

 afplatting, die ook bij Saturnus even als bij Jupiter zeer groot is en 

 aan de snelle omwenteling toegeschreven moet worden. Zij bedraagt 

 \-j gedeelte der middellijn , dat is , de middellijn verhoudt zich tot de 

 as als 10 : 9. Ten deele echter ontstaat dit ook door de groote 

 ringen , waarin Saturnus als zweeft , en die wij aanstonds nader zullen 

 leeren kennen. Een gewigt van 100 pond op aarde weegt op Satur- 

 nus bij de polen 137 pond; maar onder den evenaar heeft het een gewigt 

 van slechts 75 pond. Dezelfde persoon zal dus op de eene plaats 

 meer kunnen dragen, vlugger kunnen gaan en gemakkelijker werken 

 dan op de andere. 



Daar de planeet zich in 10,i uur om hare as beweegt, zoo is 

 de duur van een etmaal of van dag en nacht op Saturnus zeer 

 verschillend van die op aarde , maar komt meer overeen met die op 



