16 EEN UITSTAPJE NAAR DE 



te stellen. Dit alleen wil ik ter loops aanstippen, dat wij, al is de 

 planeet verre van de zon , ons daarom niet moeten verbeelden , dat 

 het haar juist aan warmte faalt , zoodat dit haar voor de bewoning 

 van menschen ongeschikt zoude maken. En al verschilde zij ook in 

 temperatuur en in vele andere opzigten zoo veel van onze aarde, dat 

 wij niet aan 't bestaan van menschen op hare oppervlakte kunnen 

 denken, dan toch is het er verre af, dat wij ons daarom zouden 

 mogen voorstellen , dat zij niet door redelijke wezens bewoond wordt. 

 Geenszins , reeds straks merkten wij het op : in het groote gebied 

 der schepping zal er gewis ook onder de redelijke wezens, die hun 

 aanzijn aan den Oneindige hebben te danken , evenzoowel eene groote 

 verscheidenheid bestaan , als wij die overal in de stoffelijke schep- 

 ping opmerken. Zorgen wij slechts, 'die ons de meest bevoorregte 

 wezens op aarde noemen , om niet daar buiten onze aarde alles met 

 een menschelijken maatstaf te willen meten ! 



Slaan wij dan nu een blik van de oppervlakte der planeet naar het 

 hemelgewelf ! En wat zal nu eerder en met meer belangstelling onze 

 aandacht trekken dan dat zonderling stelsel van ringen , dat op eenigen 

 afstand van de planeet haar omgeeft, en waarbuiten wij nog een getal 

 van acht manen zien rondzweven. Beschouwden wij toch reeds op 

 aarde dat zeldzame natuurgewrocht, zooals wij dat nergens elders op- 

 merkten , met verbazing , en moet dip verbazing toenemen , naarmate 

 wij Saturnus meer van naderbij beschouwen, nieuwsgierig vragen wij 

 dan ook : hoe is de bijzondere gesteldheid van dien ring , hoe is hij 

 ontstaan , waartoe dient hij en welke verschijnselen levert hij op ? 



Dat men den ring reeds dadelijk na de uitvinding der verrekijkers 

 heeft opgemerkt , is uit de zonderlinge en wanstaltige vormen , waar- 

 onder men Saturnus met dien ring heeft afgebeeld, genoegzaam op te 

 maken. Onze landgenoot christiaan huygens was intusschen de eerste , 

 die den vreemden vorm der planeet verklaarde, door haar te doen 

 kennen als een bol te midden van een vrij zwevenden ring. Na 

 HUYGENS hebben vele sterrekimdigen de planeet en den ring in ver- 

 schillende standen waargenomen en afgebeeld, en wie haar in 1858 

 en 1859 met den thans vrij goed geopenden ring, door een tamelijk 

 goeden kijker mag aanschouwen, ziet duidelijk de planeet als eene 

 lichte schijf en ter wederzijden den ring, zooals die zich tot op eenigen 



