34 OVER DE EIGENSCHAPPEN, DOOR WELKE ZICH DE MENSCH , NAAR 



onderscheidt, zoowel in een ligchamelijk , als in een verstandelijk en 

 zedelijk opzigt , voor zoover, wel te weten, de kennis daarvan te 

 verkrijgen is langs den weg der ervaring of door onmiddellijk op de 

 ervaring gegronde gevolgtrekking. De beschouwing der menschenras- 

 sen , die bij sommige , vooral Fransche natuurkenners , bij uitstek als 

 anthropologie schijnt te gelden, is van die wetenschap slechts een on- 

 derdeel , zij het dan ook een zeer belangrijk onderdeel. Van de phy- 

 siologie en de empirische psychologie ontleent de anthropologie feiten, — 

 maar zij is geene psychologie en physiologie, want vooral de physiolo- 

 gie van den mensch is in vele opzigten tevens physiologie der dieren , 

 althans der hoogere dieren. Eindelijk, alle gevolgtrekkingen, die niet on- 

 middellijk kunnen worden opgemaakt uit ervaringsfeiten, maar die de slot- 

 sommen zijn , tot welke men geraakt door eene aaneenschakeling van verder 

 voortgezette redeneringen, laat de anthropologie over aan de wijsgeerige 

 bespiegeling ; — zelve houdt zij zich te vreden , wanneer zij daarvoor , 

 en voor de meer in bijzonderheden afdalende toepassingen , welke an- 

 dere wetenschappen zouden kunnen maken , een hechten, op ervaring 

 rustenden grondslag leveren kan. 



Men ziet dat, volgens deze opvatting , de anthropologie en hetgeen 

 men gewoonlijk Natuurlijke geschiedenis van den mensch noemt, na- 

 genoeg ineenvloeijen. Waarin het onderscheid tusschen beiden gele- 

 gen is, of liever, in hoever de eerste meer omvat dan datgene, wat 

 men tot de laatste rekent, verbiedt mij de ruimte, waarover ik be- 

 schikken kan, aan te toonen ; iets , wat ook tot mijn tegenwoordig doel 

 minder noodig is '). 



De eerste vraag, die de anthropologie heeft optelossen, en die wij 

 hier niet mogen voorbijgaan , is : welke is de plaats, die de mensch in 

 de aardsche schepping bekleedt , — in welke verhouding staat de 

 mensch , meer bepaaldelijk , tot de dieren ? Slaat men de meest be- 

 kende zoölogische werken en handboeken op, dan vindt men daarin 

 aan het hoofd van de klasse der zoogdieren de orde der Tweehandi- 



') Over hel licgiip eii dc.ii inhoud der aiithropologio vc-rfjclijke moii ; Eetiige op- 

 merkingen over anthropologie, door Dr. israels , in Nederlandsch }Feekblad voor Ge- 

 neeskundigen , 13dcn en 20slcn Aug. 1853. 



