42 OVER DE EIGENSCHAPPEN, DOOR WELKE ZICH DE MENSCH , NAAR 



het niet zijn , dat bij voorbeeld de doeloiaüge bewegingen , die wij bij 

 de laagste dieren waarnemen, eigenlijk geheel onwillekeurig waren 

 en slechts te vergelijken, deels met de geheel van den wil onafhanke- 

 lijke bewegingen , die het hart en het darmkanaal ook bij de hoogere 

 dieren en den mensch volbrengen, deels met die bewegingen der spie- 

 ren , die men reüexbewegiugen noemt , en die evenzeer onwillekeurig 

 zijn, ofschoon hare doelmatigheid in vele gevallen niet te miskennen 

 is? Dan zou er toch tusschen de wél en de niet met verstandelijke 

 vermogens begaafde dieren eene even groote kloof bestaan , als tusschen 

 de eerste en den mensch , waaruit volgen zou , dat de scherpe afschei- 

 ding tusschen den mensch en de dieren zou beliooren te vervallen. — En 

 verder , al hetgeen men van de zijde van den mensch kan aanvoeren , 

 om het aannemen van zulk eene onoverkombare klove tusschen hem 

 en de dieren te regtvaardigeu , betreft toch eigenlijk alleen die stam- 

 men van het menschelijk geslacht , die de dragers zijn der beschaving 

 en van den vooruitgang, — hoogstens diegenen, die zich op een zeke- 

 ren trap van beschaving , al is die ook eene afgeleide en nagevolgde , 

 kunnen beroemen , — maar geenszins die stammen , welke op den aller- 

 laagsten trap van verstandelijke ontwikkeling staan en naar alle waar- 

 schijnlijkheid veroordeeld zijn om uit te sterven, zonder ooit eenige 

 blijken van vooruitgang te hebben gegeven. Maar dan moet ook , aan- 

 gezien men de overgangen kan aantoonen van die lagere tot de meest 

 verstandelijk vatbare menschenstammen , de aansluiting van den mensch 

 aan de dieren niet zulk eene moeijelijklieid opleveren, dat daardoor 

 de scherpe afscheiding tusschen mensch en dier kan worden gebillijkt." M 

 Ik kan bij de beantwoording dezer tegenwerping kort zijn. Wat het 

 eerste gedeelte er van aanbelangt : zoodra men werkelijk moet aanne- 

 men , dat eenige dieren , — hoe vele zij zijn , en of zij tot ééne klasse 

 beliooren of in verschillende klassen en orden verspreid zijn , maakt 

 geen verschil , — zoodra men , zeg ik , werkelijk moet aannemen , dat 

 eenige dieren bewustzijn , wil en alle sporen van hoogere verstande- 

 lijke eigenschappen, derhalve de eigenlijke, ware, hoogste kenmerken 

 der dierlijkheid missen , dan wordt hierdoor de kloof tusschen den 

 mensch en de dieren niet aangevuld, maar er blijkt eene dergelijke 



') Verg. G. pooCHET, Be la pluralité des races humaines , Paris, 1858, Cli. I. 



