GG OVER DE EIGENSCHAPPEN, DOOR WELKE ZICH DE MENS OH , NAAR 



mensch, die massa is, ook over 't algemeen zijn verstandelijke aanleg 

 des te gi'ooter zijn zal , — en neemt men dan in aanmerking dat , ge- 

 lijk wij vernamen, bij den, ten opzigte van het zieleleven, zoo oneindig 

 ver boven alle dieren verhevenen mensch werkelijk de groote hersenen , 

 bepaaldelijk de voorste kwabben daarvan, een gi'ooteren omvang be- 

 zitten , dan zelfs bij de meest ontwikkelde zoogdieren het geval is , 

 dan zou men bij den eersten opslag wel genegen kunnen zijn om aan 

 dien meerderen omvang der groote hersenen bij den mensch eene zeer 

 hooge waarde toe te kennen als onderscheidend kenmerk. Dat daaraan , 

 als zoodanig, waarde toe te kennen is, lijdt geen twijfel; maar toch 

 vormt dat-kenmerk, op zich zelf beschouwd, geen wezenlijk en volstrekt 

 verschil tusschen den mensch ter eene en de dieren ter andere zijde. 

 Wij hebben immers gezien , dat onder de apen de anthropomorphen , 

 die ten aanzien van den omvang en den bouw der groote hersenen 

 van alle dieren den mensch het naast komen '), in dat zelfde opzigt 

 zelve weder verre verheven zijn boven de lagere apen en welke dieren 

 men wil , zelfs nog veel verder , dan de mensch het is boven de 

 anthropomorphen. Daarbij komt de omstandigheid , dat het verschil 

 in verstandelijken aanleg tusschen de anthropomorphen en de overige 

 dieren zeer gering is , vergeleken met het groote verschil in dat opzigt 

 tusschen de anthropomorphen en den mensch , en dat dus de meerdere 

 ontwikkeling der groote hersenen bij den mensch volstrekt niet kan 

 beschouwd worden als eenigermate evenredig aan den hoogeren rang, 

 dien de mensch, als verstandelijk wezen, in de schepping boven de 

 dieren bekleedt ^). Dit ontneemt zeker aan den meerderen omvang der 

 groote hersenen bij den mensch veel van zijn gewigt , als wezenlijk 

 punt van verschil tusschen den mensch en de dieren. Doch het is 



') Evenzeer als do omvang , staan ook het gewigt der groote hersenen , het 

 aantal dor kronkelingen op hare oppervlakte en de diepte der groeven tusschen 

 deze laatste, in evenredigiieid tot de mate der verstandelijke eigenschappen. Ik spreek 

 hier echter alleen van den omvang , omdat door dezen de omvang des schedels , 

 het uitwendige teeken der hoogere verstandelijke volkomenheid , wordt bepaald. 



") Teregt merkt is. oeoffroy saint-hilaire aan (t. a. p. pag. 252), dat het be- 

 trekkelijk gering verschil in ligchamelijk zamenstel tusschen den mensch en de 

 zoogdieren geenszins iets voor den mensch vernederends in heeft, noch ook steun 

 verleent aan materialistische opvattingen , daar het integendeel juist de verba- 

 zende mierderhcid van den mensch boven de dieren des ie meer doet uitkomen. — 

 PoDCHET (t. a. p. pag. 17) weet , ter oplossing van de zwarigheid , dat de meerdere 

 ontwikkeling der hersenen bij den mensch geene voldoende reden oplevert voor de 



