70 OVER DE EIGENSCHAPPEN, DOOR WELKE ZICH DE MENSCH, NAAR 



schedel terugtrekt; hij is daarentegen des te kleiner en scherper, naarmate 

 de bovenkaak meer vooruitsteekt. Bij den mensch wisselt die hoek naar 

 mate van het verschil in stam en individualiteit af tusschen 80° en 

 70°, ofschoon hij soms grooter dan 80° of kleiner dan 70° zijn kan, — 

 bij de apen tusschen 65° en 30°. Het is opmerkelijk, dat juist bij 

 die apen , die het meest op den mensch gelijken , de gibbons uitge- 

 zonderd, de gelaatshoek zoo klein is; bij den gorilla is hij 40° (geof- 

 FROT saint-hilaire), bij den chimpanzee .35° (ow^en) , bij den orang- 

 oetan 30° (owen) ; terwijl hij daarentegen bij eenen aap , die , ook in 

 den bouw der hersenen , veel meer van den mensch afwijkt, 

 den saïmiri [CalUtkrix sciurea), 66° bereikt (geoffroy saint-hilaire). 

 Bij de overige zoogdieren bedraagt de gelaatshoek veel minder; bij 

 velen wordt hij zoo klein, dat hij naauwelijks of niet meer te 

 meten is. 



Men zoude zich echter zeer bedriegen , indien men meende dat de 

 gelaatshoek van camper , zonder meer , te gebruiken was als eene 

 voldoende maat voor de meerdere of mindere ontwikkeling des sche- 

 dels in vergelijking van het aangezigt. Want hoezeer de waarnemingen 

 geleerd hebben , dat veelal het ver vooruitsteken der kaken vergezeld 

 gaat met eene geringere ontwikkeling des schedels, bepaaldelijk van 

 het bovenste en voorste gedeelte daarvan , zoo is het daai'om toch 

 nog niet waar , dat er eene vaste evenredigheid zou bestaan tusschen 

 het meer of minder vooruitsteken der kaken en den geringeren of groo- 

 teren omvang en inhoud des schedels. Bij sommige diereu , en ook bij 

 enkele menschen, bij wie de tusschen de beenplaten des voorhoofdbeens 

 gelegene voorhoofdboezems zeer sterk ontwikkeld zijn en het voorhoofd 

 dus ter plaatse dier boezems zeer vooniitsteekt , zou evenzeer het uit 

 de grootte van den gelaatshoek tot de grootte des schedels getrokken 

 besluit geheel verkeerd uitkomen. Bovendien spreekt het wel van 

 zelf, dat de omvang en inhoud des schedels niet kan gekend worden 

 blootelijk en alleen door te meten , hoe ver het voorhoofd vooruitsteekt. 

 De schedel toch bezit een aantal afmetingen , waarvan men althans de 

 voornaamste dient te kennen om een eenigzins naauwkeurig denkbeeld 

 van zijn omvang te verkrijgen. Groote breedte b. v. van een schedel 

 zou den omvang daai'van zeer aanmerkelijk kunnen maken ; intusschen 

 heeft die breedte geen invloed op de grootte van den gelaatshoek. 



