74 OVER DE EIGENSCHAPPEN , DOOR WELKE ZICH DE MENSCH , NAAR 



Dit onderscheid valt nog meer in het oog, wanneer men niet bee- 

 nige hoofden , hoofden van geraamten , maar de nog met de zachte dee- 

 len omkleede hoofden, vooral van levende dieren, met dat van den 

 mensch vergelijkt. Vooral loopt dan het dierlijke in de uitdrukking 

 des gelaats bij de hoogere apen zeer in het oog. Men beschouwe 

 slechts de afbeeldingen van den gorilla en den orang-oetan, die in den 

 jaargang 1854 van dit Album voorkomen, of, zoo men daartoe ge- 

 legenheid heeft, de afbeeldingen van gorilla-koppen, en die van den 

 kop van eenen chimpanzee , welke voorkomen in de Annales du Muséum 

 d'histoire naturelle, Tom. X. Men denke zicVi daarnaast het leelijkste 

 negerhoofd , en men zal daarin , ja , eenen lageren menschelijken typus 

 ontwaren, die juist daarom, omdat hij een lagere is, eenigermate tot 

 den dierlijken typus naderen moet. Maar men zal dat negerhoofd 

 tevens moeten erkennen voor het hoofd van eenen mensch , en , wan- 

 neer men er naast plaatst , — niet het hoofd van den apollo van 

 Belvédère , of het portret van eenen door buitengewone geestver- 

 mogens uitstekenden Europeër , — maar eene afbeelding bij voorbeeld 

 van een zich noch door bijzondere intellectuele vatbaarheid , noch 

 door schoonheid onderscheidenden man uit de onbeschaafde klasse van 

 eene tot den Caucasischen stam behoorende natie , dan zal men moe- 

 ten toegeven, dat het verschil tusschen den Neger en den Caucasiër 

 wél beschouwd , van geene beteekenis is , vergeleken met het ver- 

 schil tusschen den neger en de hoogere aapsoorten. De vorm van 

 den neus, die zelfs bij die natiën, welke zich door de platheid daarvan 

 onderscheiden , b. v. bij de Hottentotten , toch er geheel anders uitziet 

 dan bij de dieren , de gedaante der oogspleet , waarop ik vroeger op- 

 merkzaam maakte , de kleinheid der mondopening naar gelang van de 

 grootte des gelaats , het gemis van uitstekende hoektanden , het voor- 

 uitsteken van de kin , en , wat ik hier in de laatste plaats noem , maar 

 daarom niet als het minst gewigtige aanmerk , de bewegelijkheid en 

 veranderlijkheid des gelaats, waardoor dat gelaat — juist het meest 

 dierlijke gedeelte des hoofds , — bij den mensch toch met zijn inwendig 

 leven in verband treedt , en de uitwendige uitdrukking vertoont van 

 zijnen inwendigen gemoedstoestand, — deze zijn de voorname eigen- 

 schappen , die , behalve de aangevoerde eigenaardigheden van het 

 beenige menschelijke hoofd , het aangezigt des menschen maken tot 



