78 OVER DE EIGENSCHAPPEN, DOOR WELKE ZICH DE MENSCH , NAAK 



't zij zij op zich zelve , 't zij zij met werktuigen toegerust word% aan- 

 gewend , dit alles behoef ik hier wel niet uiteen te zetten. Anaxa- 

 GORAS ging zoo ver van te beweren , dat de raensch juist daarom het 

 verstandigste van alle dieren is, omdat hij handen bezit. Deze be- 

 schouwingswijze is geheel valsch ; de apen bezitten ook handen, en 

 zelfs twee meer dan de mensch , en de inrigting der handen van som- 

 mige soorten behoeft voor die der handen van den mensch niet onder 

 te doen in geschiktheid tot het uitvoeren van de meest verschillende be- 

 wegingen. Toch staan de apen, gelijk wij zagen, in een verstandelijk 

 opzigt ver beneden den mensch, en men kan dus met geen schijn van 

 reden de verstandelijke meerderheid des menschen aan het bezit der 

 handen toeschrijven. — Ongetwijfeld zijn ook de handen der apen 

 voor deze dieren allernuttigste werktuigen , met wier behulp zij een 

 aantal zaken zeer behendig weten te verrigten, die geen ander dier 

 hen nadoen kan ; de menschelijke hand verkrijgt hare hooge beteeke- 

 nis als werktuig dan ook alleen in verband met en ten gevolge van den 

 hoogeren trap, op welken zijne verstandelijke vermogens staan, die 

 hem in staat stellen om van zijne handen gebruik te maken op eene 

 wijze, als geen aap ooit uitdenken zal, en ter bereiking van doelein- 

 den, die in de ziel van eenen aap nimmer kunnen opkomen. Aris- 

 TOTELES was dus zeker nader aan de waarheid, toen hij de stelling 

 van ANAXAGORAS omkeerde, en in plaats van te beweren: » dat de 

 mensch daarom het verstandigste der dieren is, omdat hij handen 

 heeft," liever gezegd wilde hebben: » dat de natuur den mensch daarom 

 handen gegeven heeft , omdat hij het verstandigste der dieren is." 

 »Elk dier," zegt aristoteles , » heeft slechts zijn één bepaald werk- 

 tuig, dat het niet voor een ander kan verwisselen, of, gelijk de 

 mensch, tot de meest veelvuldige doeleinden kan bezigen. De hand 

 daarentegen is wat men wil. Daarom oordeelen zij verkeerd, die 

 meenen, dat de mensch door de natuur slecht van werktuigen en wa- 

 penen voorzien is." Galentjs breidt deze redenering nog meer uit, 

 en stelt daarbij het redelijk verstand der menschen tegenover de aan- 

 geboren kunstvaardigheden der dieren , welke de mensch ontbeert. Het 

 ligchaam van den mensch is geenszins zoo gewapend als dat van vele 

 dieren , maar daarentegen bezit de mensch één werktuig , dat hij tot 

 alle mogelijke verrigtingen gebruiken kan. Even zoo bezit ook de mensch 



